W skrócie: Zamsz naturalny czyścisz przede wszystkim na sucho: gumką do zamszu i szczotką do zamszu, w kierunku włosa. Świeżą plamę najpierw odsącz ręcznikiem papierowym, tłuszcz posyp talkiem albo skrobią na co najmniej 1 godzinę, a krew i mleko czyść tylko zimną wodą. Przyklapnięty meszek możesz podnieść krótką parą z odległości ok. 20–30 cm, łącznie najwyżej przez ok. 2 minuty, po próbie w niewidocznym miejscu. Gotowy środek do zamszu nakładaj dopiero po teście w niewidocznym miejscu. Amoniaku, wody utlenionej, płynu do naczyń ani żelazka na zamsz naturalny nie używaj. Kanapę z mikrofibry „zamszowej” czyść według kodu W, S lub X z metki, a trudne plamy zostaw fachowcowi.
Zamsz brudzi się łatwo, ale większość śladów zejdzie gumką i szczotką. Wyjaśniamy, jak czyścić zamsz w butach, kurtkach, torebkach i meblach i których domowych sposobów nie próbować.
Zamsz naturalny czy mikrofibra „zamszowa”: od tego zależy metoda
Zanim zaczniesz czyścić, sprawdź, czy masz zamsz naturalny, czy mikrofibrę, bo zamsz naturalny źle znosi wodę i detergenty, a mikrofibrę z kodem W na metce wolno czyścić roztworem płynu do naczyń.
Zamsz naturalny to skóra przeszlifowana tak, że ma krótki, aksamitny meszek. Nubuk to skóra szlifowana od strony lica, z krótszym i delikatniejszym meszkiem – czyścisz go tak samo jak zamsz. Mikrofibra to tkanina z bardzo cienkich włókien, zwykle poliestrowych (czasem z poliamidem), często sprzedawana jako „zamsz” albo „nubuk”.
Rozpoznasz je po metce: przy zamszu jest „skóra naturalna” albo piktogram skóry, a przy mikrofibrze skład, np. „100% poliester”. Bez metki obejrzyj spód materiału: mikrofibra ma pod spodem tkaną albo dzianą osnowę, a zamsz naturalny nie.
| Cecha | Zamsz naturalny (i nubuk) | Mikrofibra „zamszowa” |
|---|---|---|
| Z czego jest | skóra zwierzęca, szlifowana | tkanina z poliestru, czasem z poliamidem |
| Woda | tylko lekko wilgotna ściereczka, bez moczenia | według kodu z metki |
| Kod czyszczenia na metce | zwykle brak; zalecenia producenta wyrobu | W, S, W/S albo X (konwencja producentów mebli z USA) |
| Czym czyścić na co dzień | gumka i szczotka do zamszu | odkurzacz ze ssawką do tapicerki, miękka szczotka |
| Plamy | na sucho, potem środek do zamszu po teście | W: roztwór ½ łyżeczki płynu (ok. 2,5 ml) na 250 ml letniej wody; S: izopropanol 99% po teście; X: tylko odkurzanie i szczotka |
| Pranie, odkurzacz piorący | nie | pokrowce według metki; odkurzacz piorący tylko przy kodzie W albo W/S |
Kod czyszczenia to oznaczenie na metce mebla, które mówi, czym wolno czyścić obicie: W – środki na bazie wody, S – tylko środki bez wody, W/S – jedne i drugie, X – wyłącznie odkurzacz i szczotka. Szczegółowo opisujemy te kody i test w niewidocznym miejscu w poradniku o tym, jak wyczyścić kanapę z materiału. Dalsza część tego tekstu dotyczy zamszu naturalnego.
Czym czyścić zamsz: gumka, szczotka i środek do zamszu
Do zamszu naturalnego potrzebujesz gumki do zamszu i szczotki do zamszu, a na plamy, które nie schodzą na sucho, gotowego środka do czyszczenia zamszu i nubuku.
- Gumka do zamszu ściera przybrudzenia i wyświecenia. W zastępstwie użyj czystej, białej gumki do ścierania – kolorowa może zostawić ślad.
- Szczotka z gumowym albo kauczukowym włosiem zbiera kurz i podnosi meszek, a szczotka z mosiężnym lub nylonowym włosiem pomaga na wyświecone miejsca, jeśli prowadzisz ją lekko.
- Środek do zamszu i nubuku (pianka, szampon albo spray) stosuj według instrukcji producenta i zawsze po teście.
Najdrobniejszy papier ścierny ściera meszek, więc używaj go tylko lekko, na wyświecone noski butów.
Czyszczenie zamszu na sucho krok po kroku:
- Poczekaj, aż zamsz będzie suchy. Błoto zostaw do całkowitego wyschnięcia.
- Wyszczotkuj kurz krótkimi ruchami w jednym kierunku, z włosem.
- Przybrudzone miejsce pocieraj gumką, bez mocnego nacisku.
- Usuń okruchy gumki i podnieś meszek: raz pod włos, na koniec z włosem.
- Ślad, który nie zszedł, potraktuj środkiem do zamszu po teście (zobacz tabelę plam).
Mebel z zamszu naturalnego odkurzaj raz w tygodniu ssawką z miękką szczotką, tak jak kanapę z tkaniny.
Test w niewidocznym miejscu: nanieś odrobinę środka na wewnętrzny brzeg cholewki, podszewkę przy szwie albo spód poduchy, poczekaj, aż wyschnie, i sprawdź kolor, obwódkę i meszek.
Jak usunąć plamę z zamszu: tabela plam i metod
Świeżą plamę na zamszu najpierw odsączasz ręcznikiem papierowym, bez pocierania, a dalej postępujesz według jej rodzaju: tłuszcz posypujesz talkiem albo skrobią, krew i mleko czyścisz tylko zimną wodą, a błoto zostawiasz do wyschnięcia.
| Plama | Pierwszy ruch | Czym czyścić | Czas działania (przybliżenie) | Czego unikać |
|---|---|---|---|---|
| Kurz, drobne przybrudzenie | szczotka | gumka i szczotka | od razu | wody |
| Błoto | zostaw do wyschnięcia | szczotka, potem gumka | po wyschnięciu, zwykle kilka godzin | ścierania mokrego błota |
| Tłuszcz, olej, lody | odsącz ręcznikiem papierowym | talk, skrobia ziemniaczana albo proszek do zębów grubą warstwą, poza brzeg plamy; potem szczotka | co najmniej 1 h, starsza plama kilka godzin albo noc | płynu do naczyń, gorąca, żelazka |
| Świeża krew, mleko, jajko | odsącz | ściereczka lekko zwilżona zimną wodą, od brzegu do środka | od razu | ciepłej wody, wody utlenionej |
| Zaschnięta krew | szczotka | środek do zamszu po teście albo fachowiec | według instrukcji środka | wody utlenionej, amoniaku |
| Wino, kawa, sok | odsącz | ściereczka lekko zwilżona zimną wodą, potem środek do zamszu po teście; ciemna plama na jasnym zamszu – fachowiec | od razu | ciepłego szamponu, amoniaku, wody utlenionej |
| Zaciek po wodzie lub deszczu | wysusz | wilgotna gąbka równomiernie na cały element, od szwu do szwu; po wyschnięciu szczotka | schnięcie ok. 1 doby | suszenia przy kaloryferze |
| Sól drogowa (białe zacieki) | szczotka na sucho | lekko wilgotna ściereczka przed suszeniem, po wyschnięciu szczotka; uporczywe – środek do zamszu | od razu po powrocie | moczenia butów |
| Wosk, guma do żucia | lód w szczelnym woreczku | zamrożone resztki odłup tępą krawędzią (np. plastikową kartą), potem gumka i szczotka | kilka minut chłodzenia | żelazka, zdrapywania miękkiego wosku |
| Długopis, tusz, farba | nie rozcieraj | fachowiec | – | rozpuszczalników i wody utlenionej |
Ściereczkę wyciśnij tak, żeby nie kapała. Ciepła woda ścina białko z krwi, mleka i jajka, przez co utrwala plamę.
Przykład: plama z oliwy na zamszowej torebce. Plama ma ok. 3 cm średnicy. Posypka ma wychodzić ok. 1 cm poza brzeg, więc pokrywasz koło o średnicy 5 cm, czyli o promieniu 2,5 cm: 3,14 × 2,5 × 2,5 ≈ 19,6 cm². Przy grubej warstwie ok. 5 mm (0,5 cm) to 19,6 × 0,5 ≈ 10 cm³ skrobi, czyli ok. 2 łyżeczek (10 ml). Zostaw ją na 1 godzinę, strzepnij, wyszczotkuj i oceń plamę. Jeśli ślad został, posyp świeżą skrobią i zostaw na noc.
Jak podnieść przyklapnięty zamsz parą
Przyklapnięty meszek zamszu naturalnego możesz podnieść krótką parą, ale to metoda z zastrzeżeniem: trzymaj rzecz ok. 20–30 cm od strumienia pary z czajnika albo parownicy, po kilka sekund, łącznie najwyżej ok. 2 minuty, a potem wyszczotkuj ją szczotką do zamszu. To przybliżenia z praktyki, nie norma. Zamsz ma być lekko wilgotny w dotyku, nie mokry.
Najpierw zrób próbę w niewidocznym miejscu, a jeśli producent butów albo kurtki odradza parę, zrezygnuj z niej. Przed parą wyczyść zamsz na sucho, nad parą przesuwaj go, a potem zostaw do wyschnięcia w temperaturze pokojowej.
Para parzy, więc trzymaj dłonie poza jej strumieniem i nie pochylaj się nad wrzątkiem. Mebel z zamszu naturalnego potraktuj ręczną parownicą na tych samych zasadach.
Poradniki się nie zgadzają: para na zamsz – tak czy nie?
Jedne poradniki każą trzymać zamsz nad wrzątkiem przez ok. 2 minuty, inne odradzają parę w ogóle, bo gorąca wilgoć może trwale zmienić meszek. Różnią się też odległości: od ok. 15–20 cm przy parownicy do ok. 30 cm u szewców. Krótka para z daleka tylko zwilża meszek, a długie trzymanie tuż nad garnkiem moczy skórę. Dlatego wybieraj większą odległość, a 2 minuty traktuj jako górną granicę łącznie.
Czy zamsz można zmoczyć i jak go suszyć
Zamsz naturalny można lekko zwilżyć wilgotną ściereczką albo gąbką, ale nie wolno go moczyć ani prać, bo po wyschnięciu sztywnieje, może się skurczyć i zostawić zaciek.
Zmoczone buty, kurtkę albo torebkę susz w temperaturze pokojowej (ok. 20°C), z dala od kaloryfera, suszarki do włosów i słońca, a buty wypchaj papierem. Schnięcie trwa zwykle ok. doby (przybliżenie). Przy kaloryferze skóra wysycha za szybko, twardnieje i pęka – tak samo radzimy przy tym, jak przechowywać buty i kozaki po sezonie. Po wyschnięciu podnieś meszek szczotką.
Impregnat nakładaj na czysty i suchy zamsz, z odległości podanej przez producenta (zwykle ok. 20–30 cm), na balkonie albo przy otwartym oknie, bo aerozol jest łatwopalny, a jego mgiełki nie należy wdychać. Odnawiaj go według instrukcji, zwykle przed sezonem i po każdym gruntownym czyszczeniu.
Czego nie używać do zamszu: amoniak, woda utleniona i domowe mieszanki
Na zamsz naturalny nie nakładaj amoniaku, wody utlenionej, płynu do naczyń ani środków z chlorem.
| Domowy sposób z poradników | Czy do zamszu | Dlaczego | Zamiast tego |
|---|---|---|---|
| Woda z mydłem i łyżką amoniaku | nie | amoniak jest zasadowy, wysusza i odbarwia skórę, a jego opary drażnią drogi oddechowe | gumka, szczotka, środek do zamszu po teście |
| Amoniak z wodą utlenioną na biały zamsz | nie | dwa środki naraz, woda utleniona odbarwia i zostawia jaśniejsze plamy | środek do jasnego zamszu po teście albo fachowiec |
| Płyn do naczyń, piana z płynu do prania | nie | odtłuszcza skórę, która po wyschnięciu sztywnieje, a detergent zostawia obwódkę | talk lub skrobia na tłuszcz, środek do zamszu |
| Mleko z sodą na jasny zamsz | nie | w skórze zostają resztki białka i tłuszczu, a soda może zostawić jasny nalot | gumka, środek do jasnego zamszu |
| Proszek podgrzany na patelni i żelazko | nie | gorąco utwardza i przypala skórę, a gorący proszek grozi oparzeniem | talk lub skrobia w temperaturze pokojowej, nawet na noc |
| Sól na tłustą plamę | nie | wysusza skórę i zostawia białe zacieki, jak sól drogowa | talk albo skrobia |
Przy domowej chemii obowiązują te same zasady co przy czyszczeniu tapicerki: jeden środek naraz i żadnych mieszanek.
| Połączenie | Co się dzieje | Zamiast tego |
|---|---|---|
| Środek z chlorem + ocet, kwasek, odkamieniacz | wydziela się trujący chlor (gaz) | środków z chlorem na zamsz nie używaj |
| Środek z chlorem + amoniak | powstają trujące chloraminy, drażniące drogi oddechowe | ani chloru, ani amoniaku na zamsz |
| Ocet + woda utleniona | powstaje drażniący, w większym stężeniu żrący kwas nadoctowy | jeden środek, potem szczotka |
| Dwa odplamiacze naraz | nieznana reakcja, podwójna dawka | jeden środek, test, dopiero potem następny |
Pracuj w rękawicach i przy otwartym oknie. Te same zasady dla środków z chlorem opisujemy w najczęstszych błędach przy sprzątaniu.
Kiedy oddać zamsz do pralni albo fachowca
Do pralni chemicznej, która czyści skóry, albo do renowatora mebli oddaj zamsz wtedy, gdy plama nie schodzi na sucho i po jednym środku do zamszu albo gdy rzecz jest droga i nie chcesz ryzykować.
- stara plama z wina, kawy, krwi, tuszu albo farby,
- ciemna plama na jasnym albo białym zamszu,
- zaciek na dużej powierzchni kurtki, płaszcza albo obicia,
- mebel obity zamszem naturalnym z plamą na siedzisku,
- kanapa z mikrofibry z kodem X na metce.
Przed oddaniem do pralni nie próbuj kilku środków po kolei, bo resztki chemii utrudniają czyszczenie, i powiedz w pralni, czego już użyto.
Podsumowanie
Zamsz naturalny czyścisz na sucho: gumką do zamszu i szczotką, w kierunku włosa. Tłustą plamę posyp talkiem albo skrobią na co najmniej 1 godzinę, a krew i mleko czyść tylko zimną wodą. Meszek możesz podnieść krótką parą z odległości ok. 20–30 cm, łącznie najwyżej przez ok. 2 minuty, a zmoczony zamsz suszysz ok. doby w temperaturze pokojowej, z dala od kaloryfera. Amoniaku, wody utlenionej i żelazka nie używaj, a środek do zamszu nakładaj po teście. Mikrofibrę „zamszową” czyścisz według kodu W, S lub X z metki, a trudne plamy oddajesz fachowcowi.
Zobacz też
- Jak czyścić złoto w domu?
- Jak czyścić zlew granitowy?
- Czym i jak czyścić mosiądz?
- Jak czyścić fugi? Domowe sposoby na czyszczenie fug
Czyszczenie zamszu: najczęstsze pytania
Jak wyczyścić zamszowe buty?
Suche buty wyszczotkuj szczotką do zamszu w kierunku włosa, a przybrudzenia zetrzyj gumką do zamszu. Plamę, która nie schodzi, potraktuj środkiem do zamszu po teście w niewidocznym miejscu. Na koniec zaimpregnuj czyste i suche buty.
Jak usunąć tłustą plamę z zamszu?
Odsącz plamę ręcznikiem papierowym i posyp ją grubą warstwą talku albo skrobi, ok. 1 cm poza brzeg. Zostaw na co najmniej 1 godzinę, a starszą plamę na noc, potem wyszczotkuj. Nie podgrzewaj proszku i nie prasuj zamszu żelazkiem.
Czy zamsz można prać w pralce?
Zamszu naturalnego nie pierz ani nie mocz, bo po wyschnięciu sztywnieje i może się skurczyć. W pralce pierzesz tylko pokrowce z mikrofibry, jeśli metka pokazuje balię z liczbą.
Czy amoniak nadaje się do czyszczenia zamszu?
Nie. Amoniak wysusza i odbarwia skórę, jego opary drażnią drogi oddechowe, a z chlorem tworzy trujące chloraminy. Zamiast niego użyj gumki, szczotki albo środka do zamszu po teście.
Jak podnieść przyklapnięty zamsz?
Trzymaj go ok. 20–30 cm od strumienia pary, po kilka sekund, łącznie najwyżej ok. 2 minuty, i od razu wyszczotkuj szczotką do zamszu. Najpierw zrób próbę w niewidocznym miejscu; zamsz ma być lekko wilgotny, nie mokry.
Jak wyczyścić kanapę z zamszu?
Najpierw sprawdź metkę: kanapę z zamszu naturalnego czyścisz na sucho i środkiem do zamszu, a mikrofibrę „zamszową” według kodu W, S lub X. Przy kodzie W użyjesz roztworu ½ łyżeczki płynu do naczyń na 250 ml letniej wody, a przy kodzie X tylko odkurzacza i szczotki.