W skrócie: Plamę z wełny i akrylu usuwasz jak najszybciej: odsączasz ją ręcznikiem papierowym bez pocierania, płuczesz od spodu chłodną wodą, a potem namaczasz na kilka minut w płynie do prania wełny i płuczesz. Wełny nie pierz w temperaturze wyższej niż 30 °C i nie używaj do niej detergentów z enzymami ani wybielaczy, a akryl chroń przed wysoką temperaturą suszarki i żelazka.
Poradnik redakcji Deko-Rady.pl jest dla osób, które chcą samodzielnie wyczyścić wełniany sweter, koc, szal albo dywan oraz ubrania i dodatki z akrylu, bez oddawania ich do pralni. Opisujemy uniwersalną metodę usuwania plam, sposoby na najczęstsze plamy, czyszczenie wełnianego dywanu i błędy, które niszczą włókna. Nie testowaliśmy metod w laboratorium: zalecenia wynikają z właściwości włókien i z oznaczeń na metkach, a przed użyciem każdego środka sprawdź go w niewidocznym miejscu.
Czym różni się czyszczenie wełny od czyszczenia akrylu?
Wełna to włókno naturalne zbudowane z białka (keratyny), a akryl to włókno syntetyczne, które wyglądem i miękkością imituje wełnę, dlatego oba materiały wymagają delikatnego czyszczenia z innych powodów. Wełnę niszczą wysoka temperatura, tarcie, gwałtowne zmiany temperatury wody, środki zasadowe, wybielacze z chlorem i enzymy rozkładające białko. Akryl jest odporny na enzymy i większość detergentów, ale pod wpływem wysokiej temperatury (suszarka bębnowa, gorące żelazko) traci kształt, a od tarcia się mechaci.
Najważniejszym źródłem porad na temat czyszczenia i konserwacji konkretnej rzeczy jest jej metka. Symbole na metce podają maksymalną temperaturę prania, informują, czy rzecz można prać w pralce czy tylko ręcznie, czy wolno ją wybielać, suszyć w suszarce bębnowej i prasować oraz czy wymaga czyszczenia chemicznego.
Jak usunąć plamę z wełny i akrylu krok po kroku?
Plamę z wełny i akrylu usuwasz w 5 krokach, a im szybciej zaczniesz, tym mniej substancji wniknie we włókna: świeża plama zwykle schodzi samą wodą i łagodnym płynem, a zaschnięta wymaga namaczania.
- Zbierz nadmiar. Gęste zabrudzenia zbierz łyżką lub tępym nożem, a płyn odsącz ręcznikiem papierowym lub białą ściereczką, przykładając ją i dociskając, bez pocierania. Pocieranie wciera plamę głębiej i na wełnie powoduje filcowanie.
- Przepłucz od spodu chłodną wodą. Woda płynąca od lewej strony materiału wypycha plamę na zewnątrz, zamiast wciskać ją w głąb dzianiny.
- Nanieś łagodny płyn. Płyn do prania wełny albo łagodny płyn do naczyń nanieś na plamę i zostaw na kilka minut, przy zaschniętej plamie na kilkanaście do kilkudziesięciu minut namaczania.
- Wypłucz w letniej wodzie. Płucz w wodzie o tej samej temperaturze co namaczanie, bez wykręcania materiału.
- Wysusz na płasko. Odciśnij wodę ręcznikiem i rozłóż rzecz na płasko, z dala od kaloryfera i słońca.
Zaschnięte plamy wymagają dłuższego namaczania w łagodnym detergencie, a nie mocniejszych środków. Więcej domowych sposobów na stare zabrudzenia opisuje poradnik o tym, że zaschnięte plamy należy delikatnie namoczyć przed praniem.
Jak usunąć konkretne plamy: wino, kawę, tłuszcz i krew?
Konkretne plamy z wełny i akrylu usuwasz środkiem dobranym do rodzaju zabrudzenia: plamy z napojów rozcieńczasz wodą, tłuszcz wiążesz proszkiem chłonnym albo płynem do naczyń, a krew spłukujesz wyłącznie zimną wodą.
| Plama | Wełna | Akryl |
|---|---|---|
| Czerwone wino, sok | Odsącz, posyp solą, żeby wchłonęła płyn, potem spłucz chłodną wodą i umyj płynem do wełny | Odsącz, spłucz chłodną wodą, umyj płynem do naczyń lub odplamiaczem do tkanin syntetycznych |
| Kawa, herbata | Spłucz chłodną wodą, przetrzyj roztworem wody z octem spirytusowym (ok. 1:2), potem płynem do wełny | Spłucz chłodną wodą, umyj płynem do naczyń |
| Tłuszcz, olej | Posyp kredą, mąką ziemniaczaną lub talkiem, odczekaj kilkanaście minut, wyczesz proszek, umyj płynem do wełny | Nanieś płyn do naczyń, odczekaj kilka minut, wypłucz w letniej wodzie |
| Krew | Wyłącznie zimna woda i płyn do wełny; ciepła woda ścina białko i utrwala plamę | Zimna woda, potem płyn do naczyń lub odplamiacz enzymatyczny |
Woda utleniona usuwa plamy z krwi, ale rozjaśnia barwniki i osłabia włókno wełny, dlatego na wełnie stosuj ją tylko na białym lub surowym materiale, po próbie w niewidocznym miejscu. Ocet jest dla wełny bezpieczniejszy niż środki zasadowe, bo wełna lepiej znosi łagodnie kwaśne niż zasadowe środowisko.
Jak usunąć plamę z wełnianego dywanu?
Plamę z wełnianego dywanu usuwasz tymi samymi środkami co z wełnianej odzieży, ale z minimalną ilością wody, bo przemoczony dywan schnie długo, a brud wnika do podkładu. Płyn z dywanu odsącz ręcznikiem, czyść plamę od zewnątrz do środka, żeby jej nie powiększać, a resztki środka zbierz wilgotną, czystą ściereczką.
- Wino: sól wchłania płyn z plamy z wina; po kilkunastu minutach zbierz ją i odkurz, a ślad przetrzyj płynem do wełny.
- Tłuszcz: pokruszona kreda lub mąka ziemniaczana wchłania tłuszcz; po kilkunastu minutach zgarnij proszek łyżką i odkurz.
- Kawa: woda z octem rozjaśnia świeżą plamę z kawy na wełnianym dywanie.
- Plamy po zwierzętach: mocz i wymiociny zbierz, a miejsce zneutralizuj według instrukcji, np. takiej jak w poradniku, jak usunąć plamę pozostawioną przez zwierzę domowe na dywanie lub rzeczy, której nie da się wyprać w pralce. Na wełnianym dywanie nie używaj środków enzymatycznych, jeśli producent nie dopuszcza ich do wełny.
W jakiej temperaturze prać wełnę i akryl po usunięciu plamy?
Wełnę pierzesz w temperaturze do 30 °C, ręcznie albo w programie do wełny z wirowaniem zwykle do 400–600 obr./min, a akryl zwykle w 30–40 °C, zawsze zgodnie z metką. Wełna kurczy się i filcuje przez ciepło połączone z tarciem oraz przez gwałtowne zmiany temperatury wody, a nie przez samą zimną wodę, dlatego pranie i płukanie wełny prowadź w wodzie o tej samej temperaturze.
Do wełny używaj płynów do prania wełny, które nie zawierają enzymów rozkładających białko (proteaz) ani wybielaczy. Wełnianych ubrań zwykle nie suszy się w suszarce bębnowej; akryl można suszyć w suszarce tylko wtedy, gdy pozwala na to metka, i w niskiej temperaturze. Oba materiały najbezpieczniej suszyć na płasko, na suszarce lub ręczniku, bo mokra dzianina powieszona na wieszaku rozciąga się pod własnym ciężarem.
Czego unikać przy usuwaniu plam z wełny i akrylu?
Najczęstszy błąd przy usuwaniu plam z wełny i akrylu to pocieranie plamy, które wciera brud głębiej, a na wełnie dodatkowo filcuje włókna.
- Gorąca woda na wełnie powoduje kurczenie i filcowanie, a na plamach z krwi i jajek utrwala białko.
- Wybielacze z chlorem niszczą wełnę i odbarwiają akryl.
- Detergenty z enzymami rozkładają białko wełny i osłabiają dzianinę.
- Wykręcanie rozciąga dzianinę z wełny i akrylu; wodę odciskaj ręcznikiem.
- Gorące żelazko na akrylu trwale zmienia strukturę włókna; prasuj w niskiej temperaturze, przez tkaninę.
Podsumowanie
Plamę z wełny i akrylu usuwasz w 5 krokach: zbierasz nadmiar i odsączasz bez pocierania, płuczesz od spodu chłodną wodą, nanosisz łagodny płyn do wełny lub do naczyń, płuczesz w wodzie o tej samej temperaturze i suszysz na płasko. Wino wiąże sól, tłuszcz kreda lub mąka ziemniaczana, kawę rozjaśnia woda z octem, a krew spierasz tylko zimną wodą. Wełnę pierzesz najwyżej w 30 °C, bez enzymów, wybielaczy i gwałtownych zmian temperatury, a akryl zwykle w 30–40 °C, chroniąc go przed gorącą suszarką i żelazkiem.
Usuwanie plam z wełny i akrylu – najczęstsze pytania
Jak szybko usunąć plamę z wełny?
Plamę z wełny odsącz od razu ręcznikiem bez pocierania, przepłucz od spodu chłodną wodą i namocz na kilka minut w płynie do prania wełny. Potem wypłucz w wodzie o tej samej temperaturze i wysusz na płasko.
Czy wełna kurczy się w zimnej wodzie?
Nie, wełna kurczy się i filcuje przez ciepło połączone z tarciem oraz przez gwałtowne zmiany temperatury wody. Dlatego pierz ją do 30 °C i płucz w wodzie o tej samej temperaturze.
Jak usunąć plamę z krwi z wełny?
Plamę z krwi z wełny spierasz wyłącznie zimną wodą z płynem do wełny, bo ciepła woda ścina białko i utrwala plamę. Wodę utlenioną stosuj tylko na białej lub surowej wełnie, po próbie w niewidocznym miejscu.
Czym usunąć tłustą plamę z akrylu?
Tłustą plamę z akrylu usuniesz płynem do naczyń: nanieś go na plamę, odczekaj kilka minut i wypłucz w letniej wodzie. Akryl jest odporny na większość detergentów, ale nie na wysoką temperaturę.
Jak usunąć plamę z wełnianego dywanu?
Plamę z wełnianego dywanu odsącz, a potem czyść od zewnątrz do środka z minimalną ilością wody: wino posyp solą, tłuszcz kredą lub mąką ziemniaczaną, a kawę przetrzyj wodą z octem. Dywanu nie przemaczaj, żeby brud nie wniknął do podkładu.
działa!!!!