W skrócie: Pralkę czyścisz w trzech rytmach. Po każdym praniu zostawiasz uchylone drzwiczki, a co 1–2 tygodnie myjesz szufladkę na detergenty i gumową uszczelkę drzwiczek. Raz w miesiącu uruchamiasz pusty cykl w 90°C, np. z ½ szklanki sody oczyszczonej na zapach i tłuste osady albo z gotowym środkiem do czyszczenia pralek. Kamień usuwa kwas, a nie soda: odkamieniacz do pralek albo, jeśli instrukcja pralki dopuszcza kwasy, ⅓ szklanki kwasku cytrynowego w 60°C, orientacyjnie co 3–6 miesięcy, zawsze w osobnym cyklu. Sody nie mieszaj z octem ani z kwaskiem, bo się zobojętniają. Środków z chlorem nie łącz z octem, kwaskiem ani odkamieniaczem.
Pralka też się brudzi: zbiera w sobie resztki proszku, wilgoć, brud z ubrań i kamień z wody. Poniżej znajdziesz, co i jak często czyścić, jakimi środkami i czego ze sobą nie łączyć.
Skąd się bierze brud w pralce
Brud w pralce ma cztery źródła: nadmiar detergentu, wilgoć, zanieczyszczenia z ubrań i kamień z twardej wody.
Nadmiar proszku do prania. Proszek, który się nie rozpuści albo nie spłynie do bębna, po kilku praniach zamienia się w szufladce w żółtą, klejącą papkę. Dawkę dobieraj do twardości wody i stopnia zabrudzenia według tabeli na opakowaniu, a nie „na oko”.
Wilgoć. Woda zostaje w bębnie i w fałdzie gumowej uszczelki drzwiczek. Gdy pralka stoi zamknięta, pojawia się stęchły zapach, a na uszczelce czarne kropki pleśni.
Brud z ubrań. Błoto, sierść, włosy, kłaczki i resztki jedzenia zbierają się w filtrze pompy odpływowej i w wężu. To one najczęściej odpowiadają za gnilny zapach.
Kamień. Kamień to osad z węglanu wapnia i magnezu, który twarda woda zostawia na grzałce i w bębnie. Na opakowaniach proszków twardość wody dzieli się zwykle na trzy zakresy: miękka do ok. 8,4°dH, średnia 8,4–14°dH i twarda powyżej 14°dH (°dH to stopień niemiecki, umowna jednostka twardości).
Jak często czyścić pralkę
Pusty cykl pralki w 90°C uruchamiaj mniej więcej raz w miesiącu, a szufladkę na detergenty i uszczelkę drzwiczek czyść co 1–2 tygodnie. Te same liczby podajemy w harmonogramie sprzątania na każdy miesiąc.
| Czynność | Jak często | Uwagi |
|---|---|---|
| Uchylone drzwiczki i szufladka | po każdym praniu | bęben i szufladka schną, nie ma stęchlizny |
| Szufladka na detergenty i uszczelka drzwiczek | co 1–2 tygodnie | ciepła woda z płynem do naczyń i miękka szczoteczka |
| Pusty cykl w 90°C | raz w miesiącu | sam, z sodą oczyszczoną albo ze środkiem do czyszczenia pralek |
| Odkamienianie (kwasek cytrynowy albo odkamieniacz) | orientacyjnie co 3–6 miesięcy | kwasek w 60°C, odkamieniacz według etykiety; przy twardej wodzie częściej, przy miękkiej rzadziej |
| Filtr pompy odpływowej | według instrukcji pralki, zwykle co kilka miesięcy | częściej, gdy pierzesz rzeczy z sierścią albo woda słabo odpływa |
Poradniki się nie zgadzają: raz w miesiącu czy raz na kwartał
Jedne poradniki każą czyścić pralkę raz w miesiącu, inne raz na kwartał albo raz na pół roku. Zwykle chodzi o dwie różne rzeczy. Raz w miesiącu robi się pusty cykl w 90°C, który wypłukuje osady z detergentu i ogranicza zapach. Co 3–6 miesięcy odkamienia się pralkę kwasem, bo kamień narasta wolniej, a jego tempo zależy od twardości wody. Dlatego oba rytmy obowiązują jednocześnie: pusty cykl co miesiąc, a co 3–6 miesięcy ten cykl zastępuje odkamienianie (kwasek w 60°C albo odkamieniacz według etykiety).
Jak wyczyścić pralkę krok po kroku
Pralkę czyścisz od elementów, które da się wyjąć, a kończysz pustym cyklem w 90°C.
- Szufladka na detergenty. Wyjmij ją (zwykle po wciśnięciu zatrzasku w przegródce na płyn do płukania), umyj ciepłą wodą z kilkoma kroplami płynu do naczyń i oczyść szczoteczką. Przetrzyj też wnękę, w której stoi, bo tam zbiera się najwięcej papki z proszku.
- Uszczelka drzwiczek. Odchyl fałd gumy i przetrzyj go ściereczką z wodą i płynem do naczyń. Wyjmij włosy, spinki i monety, a na koniec wytrzyj gumę do sucha.
- Filtr pompy odpływowej. Odłącz pralkę od prądu, a po praniu w wysokiej temperaturze poczekaj, aż woda ostygnie. Podstaw płaską miskę i ręcznik, bo wyleje się kilka szklanek wody. Odkręć filtr, wypłucz go pod bieżącą wodą i wkręć do oporu.
- Pusty cykl w 90°C. Bęben musi być pusty. Wybierz najdłuższy program w 90°C (np. bawełna) i dodaj sodę albo środek do czyszczenia pralek. Przy odkamienianiu kwaskiem cytrynowym ustaw 60°C, a przy odkamieniaczu temperaturę z etykiety. Po cyklu zostaw drzwiczki i szufladkę uchylone, aż wszystko wyschnie.
Domowe sposoby: soda oczyszczona, kwasek cytrynowy i ocet
Do domowego czyszczenia pralki wystarczą soda oczyszczona na zapach i tłuste osady oraz kwasek cytrynowy na kamień, każdy w osobnym pustym cyklu. Szklanka w przepisach poniżej to 250 ml.
Soda oczyszczona. Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu, słaba zasada. Wsyp ½ szklanki (ok. 125 ml) sody do szufladki na proszek i uruchom pusty, pełny cykl w 90°C. Soda odświeży pralkę i pomoże usunąć nieprzyjemne zapachy oraz tłuste osady. Kamienia jednak nie rozpuści: do tego potrzebny jest kwas.
Kwasek cytrynowy. Kwasek cytrynowy to słaby kwas organiczny, który rozpuszcza kamień. Wsyp ⅓ szklanki (ok. 80 ml) kwasku do szufladki na proszek i uruchom pusty, pełny cykl w 60°C, chyba że instrukcja pralki podaje inną temperaturę odkamieniania. Nie ustawiaj 90°C: w gorącej, twardej wodzie kwasek może zostawić trudny do usunięcia osad (cytrynian wapnia), a gotowe odkamieniacze do pralek stosuje się zwykle w ok. 60°C. Część producentów pralek odradza w instrukcji domowe środki z kwasem i octem, bo mogą szkodzić gumowym elementom. Wtedy używaj tylko odkamieniacza, który dopuszcza instrukcja. Kwasek rozpuszcza kamień, ale zapachu i tłuszczu nie usunie tak dobrze jak soda.
Mocno zakamieniona pralka. Nawet przy silnym kamieniu nie łącz octu z kwaskiem cytrynowym i nie przesadzaj z ilością: litry octu czy kilka opakowań kwasku mogą szkodzić gumowym uszczelkom i innym elementom pralki. Najbezpieczniej sięgnąć po odkamieniacz do pralek i stosować go zgodnie z instrukcją producenta pralki oraz środka. Jeśli wybierasz domowy sposób, używaj jednego środka naraz (⅓ szklanki kwasku cytrynowego albo umiarkowaną ilość octu) i nie przy każdym czyszczeniu. Przed użyciem octu sprawdź instrukcję pralki, bo część producentów go odradza.
| Środek | Ilość | Temperatura (°C) | Co usuwa | Czego nie usuwa |
|---|---|---|---|---|
| Soda oczyszczona | ½ szklanki (ok. 125 ml) do szufladki | 90 | zapach, tłuste osady | kamienia |
| Kwasek cytrynowy | ⅓ szklanki (ok. 80 ml) do szufladki; tylko gdy instrukcja pralki dopuszcza kwasy | 60 albo według instrukcji pralki, nie 90 | kamień | tłustych osadów i zapachu w takim stopniu jak soda |
| Ocet spirytusowy | umiarkowana ilość, nie litry; tylko gdy instrukcja pralki go dopuszcza | według instrukcji pralki | kamień | tłustych osadów |
| Środek do czyszczenia pralek | według etykiety | według etykiety | osady z detergentu, zapach, część środków także kamień | zależnie od składu |
| Odkamieniacz do pralek | według etykiety | według etykiety | kamień | tłustych osadów i zapachu |
Dlaczego pasta z octu i sody nie czyści pralki
Pasta z octu i sody oczyszczonej nie czyści lepiej niż każdy z tych środków osobno, bo kwas i zasada się zobojętniają. Piana, która powstaje po zmieszaniu, to dwutlenek węgla. Po reakcji zostaje woda z rozpuszczoną solą (octanem sodu), która nie rozpuszcza już kamienia jak ocet ani nie zbiera tłuszczu jak soda.
Popularny przepis każe wyrobić papkę z 10 łyżek octu i sody, wysmarować nią pralkę od szufladki po uszczelkę i zostawić na kilka godzin. Efekt daje tu głównie szorowanie i wilgoć, a nie chemia. Ten sam błąd opisujemy przy czyszczeniu kanapy: czego nie mieszać.
Zamiast pasty użyj tych środków osobno: sody w jednym pustym cyklu w 90°C, a kwasku (w 60°C) albo odkamieniacza w innym. Szufladkę i uszczelkę wystarczy umyć wodą z płynem do naczyń. Nie mieszaj octu z sodą także w zamkniętej butelce, bo dwutlenek węgla buduje ciśnienie i butelka może pęknąć albo wystrzelić zawartością.
Gotowe środki do czyszczenia pralki: jakie są rodzaje
Gotowe środki do pralek dzielą się na cztery rodzaje: środki czyszczące, odkamieniacze, zmiękczacze wody dodawane do prania i środki przeciw pleśni na uszczelki.
- Środek do czyszczenia pralek. To płyn, proszek albo tabletka do pustego cyklu, która usuwa osady z detergentu i zapach. Wygodnie zastępuje sodę w comiesięcznym cyklu w 90°C.
- Odkamieniacz do pralek. To środek kwasowy, który rozpuszcza kamień na grzałce i w bębnie. Stosujesz go w pustym cyklu, tak często, jak podaje etykieta.
- Zmiękczacz wody. To proszek, żel albo tabletka dodawana do każdego prania. Wiąże wapń i magnez, więc kamień odkłada się wolniej. Ma sens przy twardej wodzie (powyżej ok. 14°dH), przy miękkiej zwykle nie jest potrzebny.
- Środek przeciw pleśni do uszczelek. Nakładasz go miejscowo na czarne kropki na gumie według etykiety, a potem spłukujesz.
Na każdym opakowaniu znajdziesz dawkę, temperaturę i zalecany rytm. Jeśli instrukcja pralki podaje inne zalecenia niż etykieta środka, trzymaj się instrukcji pralki.
Bezpieczeństwo: czego nie łączyć przy czyszczeniu pralki
Do pralki dodawaj jeden środek na jeden cykl, a środków z chlorem nigdy nie łącz z octem, kwaskiem cytrynowym ani odkamieniaczem, bo wydziela się trujący chlor (gaz).
| Połączenie | Co się dzieje | Zamiast tego |
|---|---|---|
| Środek z chlorem + ocet, kwasek cytrynowy albo odkamieniacz | wydziela się trujący chlor (gaz) | każdy środek w osobnym cyklu, między nimi płukanie |
| Odkamieniacz + inny środek (soda, ocet, kwasek, środek czyszczący) | środki się zobojętniają albo reagują nieprzewidywalnie | odkamieniacz zawsze sam, w osobnym pustym cyklu |
| Soda oczyszczona + ocet albo kwasek | kwas i zasada się zobojętniają, zostaje woda z solą | sodę i kwas w różnych cyklach |
Po cyklu z jednym środkiem, a przed użyciem następnego, uruchom płukanie albo krótki program bez dodatków. Te same zasady dla całego domu zebraliśmy w najczęstszych błędach przy sprzątaniu. Szufladkę i uszczelkę czyść w rękawicach, przy otwartym oknie, a środki trzymaj z dala od dzieci.
Przykład: plan czyszczenia pralki na rok
Przy twardej wodzie i odkamienianiu co 3 miesiące pralka potrzebuje 12 pustych cykli rocznie: 4 z kwaskiem w 60°C i 8 w 90°C z sodą albo ze środkiem do czyszczenia.
- Puste cykle: 12 miesięcy × 1 cykl = 12 cykli.
- Odkamienianie co 3 miesiące: 12 : 3 = 4 cykle z kwaskiem w 60°C, np. w styczniu, kwietniu, lipcu i październiku. W tych miesiącach cykl z kwaskiem zastępuje cykl w 90°C.
- Pozostałe cykle: 12 − 4 = 8 cykli w 90°C z sodą albo ze środkiem do czyszczenia pralek.
- Kwasek na rok: 4 × ok. 80 ml = ok. 320 ml, czyli ok. 1⅓ szklanki.
- Soda na rok, jeśli każdy z 8 cykli robisz z sodą: 8 × ok. 125 ml = ok. 1 l, czyli 4 szklanki.
Przy miękkiej wodzie i odkamienianiu co 6 miesięcy wychodzą 2 cykle z kwaskiem (2 × ok. 80 ml = ok. 160 ml) i 10 cykli w 90°C z sodą albo ze środkiem do czyszczenia.
FAQ
Jak często czyścić pralkę?
Pusty cykl w 90°C uruchamiaj raz w miesiącu, a szufladkę i uszczelkę drzwiczek czyść co 1–2 tygodnie. Odkamienianie rób orientacyjnie co 3–6 miesięcy, częściej przy twardej wodzie.
Ile sody oczyszczonej wsypać do pralki?
Pół szklanki, czyli ok. 125 ml, do szufladki na proszek. Uruchom pusty, pełny cykl w 90°C. Soda usuwa zapach i tłuste osady, ale nie kamień.
Jak odkamienić pralkę kwaskiem cytrynowym?
Wsyp ⅓ szklanki (ok. 80 ml) kwasku cytrynowego do szufladki na proszek i uruchom pusty, pełny cykl w 60°C albo w temperaturze z instrukcji pralki, nie w 90°C. Najpierw sprawdź w instrukcji, czy producent pralki dopuszcza kwasy. Nie dodawaj w tym samym cyklu sody, octu ani innego środka.
Czy można czyścić pralkę octem i sodą jednocześnie?
Nie, bo kwas i zasada się zobojętniają, a piana to tylko dwutlenek węgla. Sodę i ocet albo kwasek stosuj w osobnych cyklach.
Jak pozbyć się smrodu z pralki?
Umyj szufladkę i uszczelkę, wyczyść filtr pompy odpływowej i uruchom pusty cykl w 90°C z ½ szklanki sody albo ze środkiem do czyszczenia pralek. Po każdym praniu zostawiaj drzwiczki i szufladkę uchylone.
Czy można wlać wybielacz z chlorem do pralki?
Tylko wtedy, gdy pozwala na to instrukcja pralki i etykieta środka, i nigdy w tym samym cyklu co ocet, kwasek cytrynowy albo odkamieniacz, bo wydziela się trujący chlor. Między takimi cyklami uruchom płukanie.
Podsumowanie
Pralkę czyścisz w trzech rytmach: po każdym praniu uchylasz drzwiczki, co 1–2 tygodnie myjesz szufladkę i uszczelkę, a raz w miesiącu uruchamiasz pusty cykl w 90°C. Na zapach i tłuste osady wsyp do tego cyklu ½ szklanki sody oczyszczonej albo użyj środka do czyszczenia pralek. Kamień usuwa kwas: odkamieniacz do pralek albo ⅓ szklanki kwasku cytrynowego w 60°C, jeśli instrukcja pralki dopuszcza kwasy, orientacyjnie co 3–6 miesięcy. Pasta z octu i sody nie działa, bo kwas i zasada się zobojętniają. Środków z chlorem nie łącz z octem, kwaskiem ani odkamieniaczem, a odkamieniacz stosuj zawsze osobno.
O wnętrze pralki zadbają również te środki piorące, które nie zawierają zeolitów i fosforanów, czyli substancji nierozpuszczalnych w wodzie. Dzięki temu nie będziemy musieli tak często przeprowadzać samego czyszczenia pralki, a ubrania wyjęte z bębna nie będą miały na sobie nieestetycznych zacieków ;)