Jak urządzić ogród na tarasie?

Ogród na tarasie to kilka donic z roślinami, które zniosą słońce, wiatr i zimę w pojemniku, oraz meble, przy których chce się siedzieć. Redakcja Deko-Rady.pl zebrała tu liczby i zasady dla osób, które urządzają ogród w donicach na balkonie albo tarasie: ile ważą donice, jakie rośliny wybrać i jak przezimować je w pojemniku.

Ogród na tarasie z Dekoratorni: tuje, meble z palet i lampy

Taras urządzony przez projektantkę architektury krajobrazu Kalinę Piotrowską został uznany za jedną z najlepszych metamorfoz 12. sezonu Dekoratorni. Na niewielkiej powierzchni na balkonie czy tarasie powstał mały przydomowy ogródek: zielone rośliny w donicach i wygodne meble ogrodowe.

Taras jest mocno nasłoneczniony i odsłonięty, dlatego trafiły na niego rośliny odporne na pełne słońce i wiatr, niewymagające częstej pielęgnacji i tłumiące hałas z ulicy. Najważniejsze z nich to żywotniki zachodnie, czyli tuje. Tuje nie są roślinami ciepłolubnymi: to krzewy iglaste mrozoodporne, które w polskim klimacie zimują na zewnątrz. Na tarasie przydaje się co innego: dobrze znoszą słońce i wiatr, a gęste igły przez cały rok osłaniają od widoku i hałasu.

Tuje były własnością inwestorów i zostały włączone do nowej aranżacji. Charakter tarasu dopełniają skórzany fotel w kolorze zielonym, ławka i stolik z europalet oraz lampy w geometrycznych kształtach.

Ile ważą donice z ziemią i ile wytrzyma balkon?

Mokra ziemia ogrodowa waży ok. 1,5 t/m³, czyli ok. 1,5 kg na każdy litr donicy, więc donica 50 l po podlaniu ma 70–80 kg, a do tego dochodzi masa samego pojemnika. To przybliżenie: masa zależy od rodzaju podłoża i od tego, ile wody w nim stoi.

Obciążenie użytkowe to ciężar, który płyta ma bezpiecznie przenieść poza własną masą: ludzie, meble, donice. Norma PN-EN 1991-1-1 (Eurokod 1) podaje dla balkonów w budynkach mieszkalnych wartości 2,5–4 kN/m², czyli ok. 250–400 kg/m², a dla stropów w mieszkaniach 1,5–2 kN/m². Wartość dla konkretnego budynku wybiera projektant, a starsze balkony liczono według dawnych norm i mogą być osłabione przez korozję zbrojenia. Liczby z normy są więc punktem odniesienia, a nie gwarancją dla twojego balkonu.

Przed postawieniem ciężkich donic zapytaj zarządcę budynku albo konstruktora o dopuszczalne obciążenie balkonu lub tarasu. Dotyczy to zwłaszcza donic powyżej 50 l, skrzyń z ziemią i drzewek.

Do masy ziemi doliczasz masę samej donicy: plastikowa waży kilka kilogramów, betonowa i ceramiczna znacznie więcej. Lżejsze jest podłoże z dodatkiem perlitu albo keramzytu.

Jak rozstawić ciężar:

1. Ciężkie donice ustaw przy ścianie budynku, a nie przy zewnętrznej krawędzi balkonu. Płyta balkonu jest zamocowana w ścianie, a wolny brzeg pracuje najmocniej.
2. Rozłóż ciężar na kilka mniejszych donic zamiast jednej dużej skrzyni.
3. Skrzynki na balustradzie mocuj od wewnętrznej strony.
4. Licz razem donice, meble i ludzi. Na nieosłoniętym balkonie zimą dochodzi śnieg.

Przykład: cztery donice z tujami na balkonie 1,2 × 3 m

Przy obciążeniu użytkowym 2,5 kN/m² balkon 1,2 × 3 m jest liczony na ok. 900 kg rozłożonych równo na całej płycie, ale kłopot robi się wtedy, gdy ciężar stoi w jednym miejscu.

1. Powierzchnia: 1,2 m × 3 m = 3,6 m².
2. Obciążenie użytkowe: 3,6 m² × ok. 250 kg/m² = ok. 900 kg.
3. Donice: 4 × 75 kg = 300 kg. Meble: ok. 40 kg. Dwie osoby: ok. 150 kg. Razem ok. 490 kg.
4. Rozłożone na cały balkon daje to ok. 490 kg : 3,6 m² = ok. 136 kg/m², czyli mniej niż 250 kg/m².
5. Cztery donice zsunięte w jeden narożnik na ok. 1 m² to już ok. 300 kg/m², więcej niż 250 kg/m², i to przy wolnym brzegu.
6. Te same donice ustawione w rzędzie wzdłuż ściany budynku zajmują pas ok. 3 × 0,5 m = 1,5 m², więc dają ok. 300 kg : 1,5 m² = 200 kg/m².

Rachunek dla balkonu 1,2 × 3 m pokazuje tylko, dlaczego rozstawienie donic ma znaczenie, i nie zastępuje oceny konstruktora.

Jakie rośliny wybrać na nasłoneczniony i wietrzny taras?

Na taras w pełnym słońcu i na wietrze wybieraj rośliny o wąskich, twardych albo srebrzystych liściach i igłach: lawendę, trawy ozdobne, tuje, jałowce. O doborze przesądza strona świata, a dopiero potem wygląd rośliny.

• Południe i zachód: pełne słońce, gorąca ściana i szybko przesychające donice. Sprawdzą się lawenda, kostrzewa sina i inne trawy ozdobne, tuje, jałowce, a latem pelargonie, rozmaryn i oleander.
• Wschód: słońce do południa, potem cień. Poradzi sobie tu większość roślin balkonowych.
• Północ: światło rozproszone i chłód. Funkia, paproć, bluszcz, hortensja, bukszpan. Kwiatów będzie mniej, za to zieleń jest bujna.

Wiatr, zwłaszcza na wyższych piętrach, wysusza rośliny mocniej niż słońce i łamie wysokie pędy. Na wietrznym tarasie lepiej rosną rośliny niskie i zwarte, a wysokie trzeba osłonić albo przywiązać do podpory.

Które rośliny przezimują w donicy na tarasie?

W donicy zimują na zewnątrz tylko rośliny wyraźnie mrozoodporne, np. tuje, jałowce, bukszpan, lawenda wąskolistna i trawy ozdobne. Oleander, rozmaryn i pelargonie na zimę przenosi się do jasnego, chłodnego pomieszczenia.

Mrozoodporność opisują strefy USDA: im niższy numer strefy, tym silniejszy mróz znosi roślina. Odmiany żywotnika zachodniego, np. 'Danica’ i 'Miky’, mają w katalogu Związku Szkółkarzy Polskich strefę 5a, czyli znoszą mróz do ok. −29°C. Większość Polski leży w strefach 6a–7a, gdzie najniższe temperatury zimy wynoszą mniej więcej od −23 do −15°C. Strefy dotyczą jednak roślin w gruncie. Korzenie w donicy przemarzają z każdej strony, dlatego ogrodnicy radzą wybierać do pojemników rośliny o 1–2 strefy bardziej mrozoodporne, niż wymaga okolica (reguła z praktyki, nie norma).

Jaka donica na taras: materiał, wielkość i drenaż

Na rośliny wieloletnie, w tym tuje, wybierz donicę głęboką na co najmniej ok. 40 cm, z otworami w dnie i warstwą 3–5 cm keramzytu. Im większa donica, tym rzadziej trzeba podlewać i tym wolniej przemarza bryła korzeniowa.

Materiał zmienia warunki uprawy:

• Terakota i nieszkliwiona ceramika oddychają, ale szybciej przesychają i mogą pękać na mrozie, jeśli nie są opisane jako mrozoodporne.
• Tworzywo jest lekkie i trzyma wilgoć, ale w pełnym słońcu nagrzewa korzenie.
• Beton i włóknobeton są stabilne na wietrze, ale ważą najwięcej.
• Drewno, jak w ławce i stoliku z palet na tym tarasie, od środka wykłada się folią z otworami w dnie. Bez tego szybko gnije.

Drenaż w donicy to otwory w dnie i warstwa keramzytu, przez które nadmiar wody odpływa. Częstą przyczyną zamierania roślin w donicach jest woda stojąca na dnie, od której gniją korzenie.

Odwodnienie tarasu i balkonu: spadek, odpływ i podstawki

Posadzka balkonu i tarasu powinna mieć spadek ok. 1,5–2% w stronę krawędzi albo odpływu, czyli 1,5–2 cm na każdy metr. Taką wartość podają instrukcje producentów systemów balkonowych. Donice nie mogą zatrzymywać wody spływającej po posadzce.

1. Stawiaj donice na nóżkach albo podkładkach dystansowych, tak żeby woda swobodnie płynęła pod nimi.
2. Nie zasłaniaj donicami odpływu, rynny ani szczelin przy krawędzi.
3. Wodę z podstawek wylewaj po kilkunastu minutach od podlania, bo stojąca woda szkodzi korzeniom.
4. Podlewaj tak, żeby woda nie kapała na balkon sąsiada piętro niżej.

Jak zabezpieczyć donice z tujami na zimę?

Donice z tujami owiń na zimę materiałem izolującym, dosuń je do ściany budynku i podlewaj iglaki w dni bez mrozu. Roślina w gruncie ma wokół korzeni dużą masę ziemi, a bryła w donicy przemarza ze wszystkich stron.

Iglaki zimą często zamierają z suszy, a nie z zimna. Igły cały czas odparowują wodę, a z zamarzniętej bryły korzenie jej nie pobiorą. Stąd brązowe, wysuszone tuje na wiosnę.

1. Owiń donicę matą słomianą, agrowłókniną, tekturą falistą albo styropianem. Izolujesz donicę, nie roślinę. Folii nie używaj, bo pod nią skrapla się wilgoć.
2. Postaw donicę na podkładce ze styropianu albo drewna, żeby nie stała na zimnej posadzce.
3. Dosuń donice do ściany budynku i zsuń je razem, żeby się wzajemnie osłaniały.
4. Podlewaj iglaki w dni bez mrozu, gdy bryła jest rozmarznięta.
5. Od południa osłoń tuje przed zimowym słońcem, które nasila parowanie z igieł.

Jak przygotować do zimy rośliny w gruncie, trawnik i byliny, opisujemy w poradniku jak przygotować ogród do zimy.

Podłoga tarasu i osłona od wiatru

Na taras w bloku najczęściej wybiera się deskę kompozytową albo płyty na wspornikach, bo kładzie się je bez kucia starej posadzki. Deska kompozytowa nie wymaga olejowania, nie sinieje i nie puszcza drzazg, ale w pełnym słońcu nagrzewa się mocniej niż drewno, a ciemne odcienie potrafią parzyć bose stopy. Każda z tych podłóg musi zostawić wodzie drogę do odpływu, a po podniesieniu poziomu podłogi sprawdź, czy drzwi balkonowe nadal się otwierają.

Osłona od wiatru i od wzroku sąsiadów poprawia komfort bardziej niż kolejna donica. Mata z trzciny, panel z listew albo pnącze na kratce zmieniają odsłonięty balkon w miejsce do siedzenia. Pełna osłona działa jednak jak żagiel, więc przy silnym wietrze musi być solidnie zamocowana, a na mocowanie do elewacji zwykle potrzebna jest zgoda wspólnoty albo spółdzielni. Co jeszcze sprawdzić w regulaminie, zanim urządzisz balkon w bloku, opisujemy w tekście o urządzaniu balkonu.

Podsumowanie

Ogród na tarasie planuj od ciężaru: mokra ziemia waży ok. 1,5 t/m³, więc donica 50 l ma po podlaniu 70–80 kg. Balkony mieszkalne projektuje się według Eurokodu na 2,5–4 kN/m², czyli ok. 250–400 kg/m², ale przed postawieniem ciężkich donic zapytaj zarządcę budynku albo konstruktora i ustaw donice przy ścianie budynku. Tuje są mrozoodporne, a ich odmiany mają strefę 5a, ale w donicy korzenie przemarzają, dlatego na zimę owija się donicę i podlewa iglaki w dni bez mrozu. Donica na tuje ma mieć co najmniej ok. 40 cm głębokości, otwory w dnie i 3–5 cm keramzytu, a posadzka spadek 1,5–2% w stronę odpływu, którego donice nie mogą zasłaniać.

Zobacz też

• Oprócz błękitnego nieba… urządzamy balkon
• Jak przygotować ogród do zimy?
• Taras: stwórz własną oazę spokoju
• Oświetlenie tarasu, balkonu i ogrodu – klasa IP, owady i światło, które nie oślepia sąsiada

Ogród na tarasie: najczęstsze pytania

Ile kg może być na balkonie?

Według Eurokodu balkony w budynkach mieszkalnych projektuje się na obciążenie użytkowe 2,5–4 kN/m², czyli ok. 250–400 kg/m². Starszy balkon mógł być liczony inaczej, więc przed postawieniem ciężkich donic zapytaj zarządcę budynku albo konstruktora.

Ile waży donica z ziemią?

Ok. 1,5 kg na każdy litr pojemności, bo mokra ziemia waży ok. 1,5 t/m³. Donica 50 l po podlaniu waży 70–80 kg, a 100 l ok. 150 kg plus masa samego pojemnika.

Czy tuja przezimuje w donicy na balkonie?

Tak, jeśli donica ma co najmniej ok. 40 cm głębokości i jest owinięta na zimę. Tuja jest mrozoodporna (popularne odmiany mają strefę 5a), ale w donicy korzenie przemarzają, a iglak zimą zamiera częściej z suszy niż z zimna, więc podlewaj go w dni bez mrozu.

Jakie rośliny na taras od południa?

Lawenda, kostrzewa sina i inne trawy ozdobne, tuje i jałowce, a na lato pelargonie, rozmaryn i oleander. Oleander i rozmaryn zimują w jasnym pomieszczeniu w ok. 5–10°C.

Czym owinąć donice na zimę?

Matą słomianą, agrowłókniną, tekturą falistą albo styropianem, bez folii. Donicę postaw na podkładce ze styropianu albo drewna i dosuń do ściany budynku.

Jak zrobić drenaż w donicy na tarasie?

Donica musi mieć otwory w dnie, a na dno sypiesz 3–5 cm keramzytu. Postaw ją na nóżkach albo podkładkach, żeby woda spływała po posadzce o spadku 1,5–2% do odpływu.