Blat w kuchni. Z czego zrobić blat kuchenny? Ponad 30 inspiracji!

Blat to najmocniej eksploatowana powierzchnia w kuchni: codziennie styka się z wodą, kwasem z cytryny, nożem i gorącym garnkiem.

Z czego zrobić blat kuchenny: 10 materiałów w tabeli

Na blat kuchenny najczęściej wybiera się 10 materiałów: laminat, drewno, granit, marmur, beton, konglomerat kwarcowy, spiek kwarcowy, kompozyt akrylowy, szkło hartowane i stal nierdzewna. Różnią się przede wszystkim odpornością na gorące naczynia, rysy i kwasy oraz ceną.

Grubości podajemy według ofert producentów, odporność według ich zaleceń i praktyki kamieniarskiej, a ceny tylko względnie, bo różnią się między dostawcami wielokrotnie.

Blat laminowany: najtańszy, ale nie na gorące garnki

Blat laminowany jest najtańszy, ale nie znosi gorących naczyń i wody stojącej na łączeniach. Jest to płyta wiórowa o grubości zwykle 28 lub 38 mm, pokryta laminatem HPL, czyli warstwami papieru nasączonego żywicą i sprasowanego pod wysokim ciśnieniem.

Dekory odwzorowują drewno, kamień i beton, a gładka powierzchnia jest odporna na plamy, kwas z owoców i detergenty. Laminat jest cieplejszy w dotyku od kamienia i lepiej od drewna znosi rysy i plamy.

Gorący garnek albo patelnia zdjęte z płyty mogą zostawić na laminacie przebarwienie lub pęcherz, którego nie da się usunąć, dlatego producenci blatów laminowanych zalecają podkładki.

Drugi słaby punkt to krawędzie. Woda, która wniknie przy wycięciu pod zlew, na łączeniu dwóch blatów albo pod listwą przyścienną, sprawi, że płyta wiórowa nieodwracalnie spęcznieje. Krawędzie wycięć zabezpiecza się silikonem.

1 2 ... 4 ►

Blat drewniany: jedyny, który odnowisz szlifowaniem

Blat drewniany jest ciepły w dotyku i jako jedyny daje się odnowić: rysy i przypalenia usuwasz papierem ściernym, a potem nakładasz świeży olej. W zamian wymaga regularnego olejowania i wycierania wody od razu.

Blaty robi się najczęściej z drewna klejonego, czyli z wąskich listew sklejonych w płytę o grubości zwykle 26–40 mm. Taki blat wypacza się mniej niż blat z litej deski. Najczęściej spotkasz twardy dąb i jesion, a tańszy buk mocniej pracuje przy zmianach wilgotności.

Drewno nie znosi gorących naczyń ani stojącej wody, a sok z buraków, czerwone wino i kurkuma wnikają głębiej, niż sięga szlif. Olej nakłada się na wszystkie powierzchnie, także od spodu i w wycięciach pod zlew i płytę, i odnawia zwykle raz lub dwa razy w roku, a przy zlewie częściej. Sygnałem jest woda, która przestaje się perlić i wsiąka.

Szmatki nasączone olejem rozłóż płasko do wyschnięcia albo namocz w wodzie przed wyrzuceniem, bo zwinięte mogą się same zapalić.

1 2 3 ►

Blat z kamienia i betonu: granit znosi więcej niż marmur

Granit to najodporniejszy z popularnych kamieni na blat: jest twardy, mało nasiąkliwy i znosi gorące naczynia oraz większość kwasów spożywczych. Marmur i trawertyn są miększe i reagują z kwasami, więc sok z cytryny, ocet czy wino zostawiają na nich matowe ślady.

Kamienne blaty mają zwykle 20 lub 30 mm grubości. Granit impregnuje się raz na kilka lat, marmur częściej, ale impregnat chroni przed wsiąkaniem plam, a nie przed kwasem, który rozpuszcza marmur. Kamień jest chłodny w dotyku i ciężki, dlatego blat docina i montuje firma kamieniarska, razem z otworami pod zlew i płytę.

Blat betonowy wylewa się na miejscu albo zamawia jako gotowe płyty. Beton jest porowaty, więc bez impregnatu chłonie tłuszcz i wino, a kwasy matowią go tak jak marmur.

Kamień naturalny należy do droższych materiałów, ale nie zawsze jest najdroższy: spiek kwarcowy i część konglomeratów kosztują więcej.

1 2 ►

Konglomerat, spiek czy kompozyt akrylowy: czym się różnią

Konglomerat kwarcowy to ok. 90–95% zmielonego kwarcu spojonego 4–10% żywicy, spiek kwarcowy to minerały wypalone w temperaturze 1200–1300°C bez żywicy, a kompozyt akrylowy to ok. 2/3 minerałów i 1/3 żywicy akrylowej.

Konglomerat kwarcowy jest twardy, prawie nienasiąkliwy i barwiony w masie, więc rysunek przechodzi z wierzchu na krawędź. W dotyku jest chłodny jak kamień. Żywica wytrzymuje ok. 130°C, a nagła zmiana temperatury może go przebarwić albo spowodować pęknięcie, dlatego producenci zalecają podkładki. Łączenia płyt są cienkie, ale widoczne.

Spiek kwarcowy nie zawiera żywicy, więc znosi gorące naczynia i blachę z piekarnika. Jest bardzo twardy, ok. 6,7 w skali Mohsa, ale kruchy: upuszczony ciężki garnek może wyszczerbić krawędź.

Kompozyt akrylowy, w branży nazywany też solid surface, ma jako wypełniacz głównie wodorotlenek glinu. Jest ciepły w dotyku, a płyty skleja się tak, że spoin nie widać, także ze zlewem z tego samego materiału. Rysy da się wypolerować, ale kompozyt jest miększy od konglomeratu i nie znosi gorących naczyń.

Sprostowanie: we wcześniejszej wersji tego tekstu skład i cechy kompozytu akrylowego trafiły pod nazwę „konglomerat”. Twardość i nasiąkliwość spieku i konglomeratu porównujemy dokładniej w tekście o blatach ze spieku, konglomeratu, laminatu i drewna.

1 2 ►

Blat szklany: znosi ciepło i wodę, ale widać na nim każdy ślad

Blat szklany robi się ze szkła hartowanego, które jest kilka razy wytrzymalsze od zwykłej szyby i znosi gorące naczynia oraz wodę. Często łączy się je w szkło klejone, czyli dwie tafle połączone folią: po stłuczeniu odłamki trzymają się folii.

Szkło można barwić od spodu, szlifować i piaskować, a nawet zatopić w nim tkaninę. Widać na nim jednak każdy odcisk palca i każdą kroplę, a upuszczony ciężki garnek może taflę ukruszyć. Szklany blat pasuje przede wszystkim do kuchni minimalistycznych.

Blat ze stali nierdzewnej: higieniczny, ale się rysuje

Blat ze stali nierdzewnej znosi gorące naczynia, wodę i kwasy spożywcze, a połączony ze stalowym zlewem tworzy powierzchnię bez szczelin, dlatego stosuje się go w kuchniach restauracyjnych. W domu pasuje przede wszystkim do wnętrz industrialnych.

Stalowy blat to zwykle blacha nierdzewna na płycie nośnej. Rysy i wgniecenia zostają na stałe, a każdy odcisk palca i kropla są widoczne, więc blat wyciera się do sucha po każdym użyciu.

Jaki blat wytrzyma gorący garnek?

Gorący garnek postawisz wprost na granicie, spieku kwarcowym, szkle hartowanym i stali nierdzewnej. Laminat, drewno, kompozyt akrylowy i konglomerat kwarcowy potrzebują podkładki: na pierwszych trzech gorące dno może zostawić ślad, a żywica w konglomeracie wytrzymuje ok. 130°C.

Marmur i beton znoszą wysoką temperaturę, ale na betonie gorące naczynie może uszkodzić impregnat. Na spieku nie stawiaj rozgrzanej patelni na samej krawędzi, bo tam ten kruchy materiał pęka najłatwiej. Obok płyty zaplanuj co najmniej 30–40 cm wolnego blatu na garnek, tak jak opisujemy to w części o lądowiskach przy płycie i zlewie.

Przykład: ile waży blat do kuchni w kształcie litery L

Blat do kuchni w kształcie litery L o ramionach 240 i 180 cm i głębokości 60 cm ma ok. 2,16 m² powierzchni i waży ok. 53 kg z laminatu, ok. 104 kg z konglomeratu i ok. 175 kg z granitu. Przyjmujemy przybliżone gęstości: płyta wiórowa ok. 650 kg/m³, konglomerat ok. 2400 kg/m³, granit ok. 2700 kg/m³.

1. Powierzchnia: 2,4 m × 0,6 m + 1,8 m × 0,6 m = 1,44 m² + 1,08 m² = 2,52 m². Narożnik 60 × 60 cm jest liczony w obu ramionach, więc odejmujesz 0,36 m²: 2,52 − 0,36 = 2,16 m².
2. Laminat 38 mm: 2,16 m² × 0,038 m = 0,082 m³, a 0,082 m³ × 650 kg/m³ = ok. 53 kg.
3. Konglomerat 20 mm: 2,16 m² × 0,02 m = 0,0432 m³, a 0,0432 m³ × 2400 kg/m³ = ok. 104 kg.
4. Granit 30 mm: 2,16 m² × 0,03 m = 0,0648 m³, a 0,0648 m³ × 2700 kg/m³ = ok. 175 kg.

Granitowy blat jest więc ponad 3 razy cięższy od laminowanego. Dlatego kamień i konglomerat przywozi, docina i montuje firma kamieniarska, a laminat przy odrobinie wprawy zamontujesz sam.

Jak wybrać materiał na blat kuchenny: zlew, budżet i pielęgnacja

Poza odpornością na gorące naczynia materiał na blat zawęzisz trzema pytaniami: jaki będzie zlew, ile możesz wydać i ile czasu chcesz poświęcać na pielęgnację.

1. Zlew podwieszany pod blatem: sprawdzi się granit, konglomerat, spiek albo kompozyt akrylowy. Przy laminacie i drewnie wybierz zlew wpuszczany w blat, z uszczelnioną krawędzią.
2. Najniższy budżet: laminat. Drewno i beton kosztują więcej, a kamień, konglomerat, kompozyt akrylowy i spiek najwięcej.
3. Mało pielęgnacji: bez olejowania i impregnacji obejdą się laminat, konglomerat, spiek, kompozyt akrylowy, szkło i stal. Olejowania wymaga drewno, a okresowej impregnacji granit, marmur i beton.

Materiał to jedno, a wysokość blatu to osobna decyzja: dobiera się ją do wzrostu osoby, która najczęściej gotuje. Jak ją wyznaczyć, opisujemy w poradniku o wysokości blatu kuchennego.

Podsumowanie

Najtańszy blat kuchenny to laminat na płycie wiórowej 28 lub 38 mm, ale gorące naczynia stawiasz na nim tylko na podkładce. Drewno jako jedyne odnowisz szlifowaniem, za to olejujesz je raz lub dwa razy w roku. Granit i spiek kwarcowy znoszą gorący garnek, a konglomerat kwarcowy, czyli ok. 90–95% kwarcu i 4–10% żywicy, wytrzymuje ok. 130°C i potrzebuje podkładki. Mieszanka 2/3 minerałów i 1/3 żywicy to nie konglomerat, tylko kompozyt akrylowy. Granitowy blat 30 mm do kuchni w kształcie litery L waży ok. 175 kg, ponad 3 razy więcej niż laminowany.

Zobacz też

• Blaty kuchenne: spiek, konglomerat, laminat i drewno. Twardość, nasiąkliwość i sprzeczność, o której nikt nie pisze
• Wysokość blatu kuchennego: łokieć minus ile? Cztery różne odpowiedzi i jedna miarka
• Trójkąt roboczy w kuchni: jedno pytanie, sześć różnych odpowiedzi. Ile naprawdę wynoszą te odległości
• Kuchnia z wyspą, czyli wyspa kuchenna we wnętrzu. 30 pomysłów na kuchnię z wyspą

Najczęstsze pytania o blat kuchenny

Jaki blat kuchenny jest najtańszy?

Najtańszy jest blat laminowany, czyli płyta wiórowa o grubości 28 lub 38 mm pokryta laminatem. Jest odporny na plamy i łatwy w myciu, ale nie znosi gorących naczyń i wody na łączeniach.

Czy na blacie laminowanym można postawić gorący garnek?

Nie bez podkładki. Gorący garnek albo patelnia mogą zostawić na laminacie przebarwienie lub pęcherz, dlatego producenci zalecają podkładkę pod każde naczynie zdjęte z płyty.

Jaki blat jest odporny na wysoką temperaturę?

Gorące naczynia zniosą granit, spiek kwarcowy, szkło hartowane i stal nierdzewna. Konglomerat kwarcowy wytrzymuje tylko ok. 130°C, więc tak jak laminat, drewno i kompozyt akrylowy wymaga podkładki.

Czym się różni konglomerat od kompozytu akrylowego?

Konglomerat kwarcowy to ok. 90–95% kwarcu i 4–10% żywicy, jest twardy i chłodny jak kamień. Kompozyt akrylowy to ok. 2/3 minerałów i 1/3 żywicy akrylowej, jest ciepły w dotyku, miększy i pozwala zrobić blat ze zlewem bez widocznych spoin.

Jaka grubość blatu kuchennego?

Blat laminowany ma zwykle 28 lub 38 mm, drewniany ok. 26–40 mm, kamienny i z konglomeratu 20 lub 30 mm, a ze spieku 12 lub 20 mm. Grubszy blat jest sztywniejszy, ale też cięższy i droższy.

Czy blat drewniany nadaje się do kuchni?

Tak, jeśli olejujesz go raz lub dwa razy w roku i od razu wycierasz wodę. Rysy i przypalenia usuniesz szlifowaniem, ale gorące naczynia stawiaj na podkładce, a krawędź wycięcia pod zlew zabezpiecz olejem.