Jak odpowietrzyć grzejnik? Ćwierć do pół obrotu kluczyka, 1–1,5 bar na zimno i tabela objawów, gdy kaloryfer dalej nie grzeje

Po czym poznać zapowietrzony grzejnik: tabela objawów

Zapowietrzony grzejnik poznasz po tym, że jest zimny u góry, a ciepły na dole, albo szumi i bulgocze. Powietrze jest lżejsze od wody, więc zbiera się u góry i nie dopuszcza tam gorącej wody. Taki grzejnik oddaje wyraźnie mniej ciepła, o czym piszemy też w tekście o tym, ile stopni powinno być w mieszkaniu.

Przy włączonym ogrzewaniu ustaw głowicę na maksimum. Po kwadransie sprawdź dłonią grzejnik od góry do dołu, a potem dotknij rury zasilającej, czyli tej, która dochodzi do zaworu z głowicą. Wynik porównaj z tabelą.

Blok, dom z kotłem czy stara instalacja otwarta: co zrobisz sam

Odpowietrzanie grzejnika z odpowietrznikiem zwykle zrobisz sam, także w bloku, chyba że spółdzielnia prosi o zgłaszanie odpowietrzania albo powierza je konserwatorowi. W dalszej części tekstu „przy własnym kotle” oznacza każde własne źródło ciepła, czyli kocioł albo pompę ciepła, w domu i w mieszkaniu.

Stara instalacja otwarta. Część takich instalacji ma w kotłowni rurę sygnalizacyjną: jeśli po odkręceniu jej zaworka popłynie woda, w naczyniu wzbiorczym jest jej dość.

Bezpieczeństwo. Woda w grzejnikach przy kotle gazowym i w bloku ma często 50–70°C, przy pompie ciepła zwykle mniej, a przy kotle węglowym bywa gorętsza, więc załóż rękawicę. Wody nie spuszczaj i zaworów nie rozkręcaj – to zadanie dla instalatora albo administracji.

Czego potrzebujesz: kluczyk do odpowietrzania, naczynie, ścierka

Żeby odpowietrzyć kaloryfer, potrzebujesz kluczyka albo płaskiego śrubokręta, naczynia na wodę, ścierki i rękawicy. Kluczyk do odpowietrzania pasuje najczęściej do kwadratowej końcówki o boku ok. 5 mm, choć zdarzają się inne rozmiary. Odpowietrznik z nacięciem, częsty w nowszych grzejnikach płytowych, odkręcisz płaskim śrubokrętem. Ścierkę rozłóż pod grzejnikiem, bo woda z instalacji bywa ciemna i plami podłogę.

Odpowietrznik jest w górnym rogu grzejnika, zwykle po stronie przeciwnej do zaworu z głowicą. W łazienkowym grzejniku drabinkowym podłączonym do centralnego ogrzewania jest u góry z boku, a całą czynność robisz tak samo. Jak może wyglądać nowoczesny grzejnik łazienkowy, pokazujemy w osobnym tekście. Grzejnika elektrycznego z olejem albo glikolem nie odpowietrzasz. Odpowietrznik automatyczny bywa zawodny, więc i taki grzejnik sprawdzaj według tabeli objawów.

Jak odpowietrzyć grzejnik krok po kroku

Grzejnik odpowietrzasz, odkręcając odpowietrznik o 1/4–1/2 obrotu w lewo i zakręcając go, gdy zamiast powietrza poleci równy strumień wody.

1. Ustaw głowicę na maksimum. W bloku stosuj się do zaleceń administracji, także jeśli każe głowicę zakręcić.
2. Przy kotle gazowym albo pompie ciepła wyłącz ogrzewanie i odczekaj 30–60 minut. Wystarczy wyłączyć kocioł albo samą pompę obiegową. Powietrze zbierze się u góry grzejnika, a woda trochę przestygnie. Przy kotle na węgiel albo drewno nie wyłączaj pompy, dopóki w kotle się pali, bo woda może się zagotować – odpowietrzaj po wygaśnięciu kotła albo w rękawicy przy pracującej instalacji. W bloku pompy nie wyłączysz.
3. Podstaw naczynie i rozłóż ścierkę pod odpowietrznikiem.
4. Odkręć odpowietrznik o 1/4–1/2 obrotu w lewo, czyli przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Kluczyk trzymaj w dłoni, żeby w każdej chwili móc zakręcić.
5. Nie zakręcaj, dopóki syczy. Powietrze uchodzi od kilku do kilkudziesięciu sekund, potem pryska woda z pęcherzykami.
6. Zakręć, gdy poleci równy strumień wody bez pęcherzyków. Dokręć z wyczuciem, bez siły. Jeśli syczenie ucichło, a woda nie leci, zakręć odpowietrznik i przy własnym kotle sprawdź manometr (w instalacji otwartej poziom w naczyniu wzbiorczym). W razie spadku dopuść wodę i odpowietrz grzejnik jeszcze raz. W bloku zgłoś to administracji.
7. Powtórz przy kolejnych grzejnikach w kolejności opisanej niżej.
8. Przy własnym kotle sprawdź ilość wody w instalacji: w zamkniętej na manometrze, w otwartej w naczyniu wzbiorczym. Jeśli ciśnienie spadło, dopuść wodę (sekcja o ciśnieniu), a odczyt potwierdź rano, na zimno.
9. Przy własnym kotle włącz ogrzewanie, a po godzinie sprawdź dłonią cały grzejnik (w bloku – godzinę po odpowietrzeniu). Następnego dnia odpowietrz grzejniki drugi raz, bo część powietrza dopływa do nich dopiero po uruchomieniu pompy.

Przykład: blok, ostatnie piętro. Na czwartym piętrze trzy grzejniki są zimne u góry. Odpowietrzasz je w ok. 10 minut, po godzinie grzeją na całej wysokości, a następnego dnia powtarzasz odpowietrzanie. Jeśli mimo to co 1–2 doby znów bulgocą, powietrze najpewniej napływa z pionu – zgłaszasz to administracji.

Od którego grzejnika zacząć odpowietrzanie i czy wyłączać pompę

Zwykle zaczyna się od grzejnika położonego najniżej i najbliżej kotła, a kończy na położonym najwyżej i najdalej. Przy kotle gazowym albo pompie ciepła na czas odpowietrzania wyłącza się pompę obiegową. Poradniki różnią się jednak w obu tych sprawach, a także w tym, jak ustawić głowicę.

To praktyka instalatorów i zarządców, a nie norma. W obu wariantach kończ na grzejniku położonym najwyżej, a następnego dnia odpowietrz wszystkie drugi raz.

Przykład: dom piętrowy. Po 45 minutach od wyłączenia kotła gazowego odpowietrzasz grzejniki na parterze, od najbliższego kotłowni, potem na piętrze, kończąc na najdalszym. Na koniec sprawdzasz manometr, a następnego dnia powtarzasz odpowietrzanie i kontrolę ciśnienia na zimno.

Ciśnienie po odpowietrzeniu: ile barów na manometrze

Ciśnienie w instalacji c.o. przy własnym kotle (instalacja zamknięta) wynosi na zimno zwykle 1–1,5 bar, a w czasie pracy do ok. 2 bar, ale dokładne wartości podaje instrukcja kotła. Zawór bezpieczeństwa otwiera się przy 2,5–3 bar (dokładna wartość jest na zaworze). Po odpowietrzeniu ciśnienie spada, często o 0,1–0,3 bar, bo miejsce powietrza zajęła woda. Ciśnienie porównuj na zimnej instalacji, np. rano przed włączeniem kotła.

Wodę dopuszczasz powoli zaworem do napełniania, w kotle wiszącym często ukrytym pod spodem obudowy, i zakręcasz go, gdy manometr pokaże wartość na zimno z instrukcji kotła, a nie górną granicę zakresu pracy. Gdy trzeba to robić często, np. co tydzień, instalacja gdzieś cieknie albo naczynie wzbiorcze nie trzyma ciśnienia – wezwij serwis.

Przykład: dom parterowy, kocioł gazowy, 8 grzejników.

1. Rano, przed włączeniem ogrzewania, manometr pokazuje 1,5 bar.
2. Po odpowietrzeniu ośmiu grzejników pokazuje 1,2 bar, czyli spadek wynosi 1,5 − 1,2 = 0,3 bar.
3. Instrukcja podaje 1,5 bar na zimno, więc dopuszczasz wodę do 1,5 bar.
4. Po nagrzaniu manometr pokazuje 1,8–2,0 bar, więc do zaworu bezpieczeństwa (2,5–3 bar) zostaje co najmniej 2,5 − 2,0 = 0,5 bar zapasu.

Grzejnik cały zimny, a rura gorąca: zapieczony zawór po lecie

Gdy grzejnik jest zimny na całej wysokości, a rura zasilająca jest gorąca, winny jest najczęściej zapieczony trzpień zaworu termostatycznego, a nie powietrze. Po letniej przerwie trzpień pod głowicą może się zablokować w pozycji zamkniętej.

1. Ustaw głowicę na maksimum i zdejmij ją (trzyma się na nakrętce albo zatrzasku). Woda nie poleci, bo zdjęcie głowicy nie otwiera instalacji. Jeśli głowica ma plombę albo osłonę antykradzieżową, w bloku poproś administrację o jej zdjęcie.
2. Znajdź trzpień, czyli metalowy bolec wystający z zaworu. Sprawny daje się wcisnąć o kilka milimetrów i sam wraca.
3. Porusz go delikatnie kilka razy. Jeśli jest wciśnięty i nie wraca, chwyć go kombinerkami, lekko wysuń i wciśnij palcem, bez szarpania, obracania i stukania młotkiem. Gdy trzpień zaczyna sam wracać, zawór jest odblokowany.
4. Załóż głowicę z powrotem, zostaw ją na maksimum i po 30–60 minutach sprawdź, czy grzejnik się nagrzał.

Jeśli trzpień nie sprężynuje, wkładkę zaworu trzeba wymienić, a w bloku zgłosić to administracji, bo wymiana zwykle wymaga odcięcia instalacji. Jeśli trzpień pracuje, a grzejnik nadal jest zimny, przyczyną bywa zakręcony zawór powrotny na dole grzejnika. Często ma on nastawę od instalatora, więc go nie przestawiaj i wezwij fachowca.

Na lato zostawiaj głowice na maksimum, bo otwarty zawór rzadziej się zapieka – to praktyka instalatorów, a nie norma. Na typowej głowicy „3” oznacza ok. 20°C, a resztę wartości znajdziesz w części o cyfrach na głowicy termostatycznej.

Zimny dół grzejnika przy ciepłej górze: osad zamiast powietrza

Grzejnik, który przy głowicy na maksimum jest ciepły u góry, a zimny na dole, zwłaszcza pośrodku długości, ma często na dnie osad i szlam albo za słaby przepływ, a nie powietrze. Osad zbiera się latami, głównie w starszych instalacjach i grzejnikach żeliwnych, a odpowietrzanie go nie usunie. Grzejnik albo instalację płucze instalator, w bloku decyduje o tym administracja.

Odróżnij osad od pracy termostatu: przy głowicy na 2–3 dół grzejnika bywa chłodniejszy, bo przymknięty zawór przepuszcza mniej wody, więc oceniaj grzejnik po godzinie pracy z głowicą na maksimum. Podejrzenie osadu wzmacnia gęsta, czarna albo rdzawa woda z odpowietrznika.

Jeśli przed sezonem malujesz stary grzejnik, jak w poradniku o odnawianiu starego kaloryfera, nie maluj odpowietrznika ani głowicy.

Grzejnik gorący, a w pokoju zimno

Gdy grzejnik jest gorący na całej powierzchni, a w pokoju nadal zimno, przyczyny szukaj najpierw poza grzejnikiem:

• Zasłona zasunięta na grzejniku. Ciepło zostaje między tkaniną a szybą. Rozwiązania znajdziesz w poradniku o zasłonach, w części o kaloryferze pod oknem.
• Osłona na kaloryfer. Potrzebuje co najmniej 5 cm odstępu od grzejnika (najlepiej 8–10 cm), otwartego dołu, wylotu u góry i klapy przy zaworach. Więcej o tym, jak zamaskować grzejnik osłoną.
• Przewiewające okno. Jesienią przestaw okucia na docisk zimowy, jak w instrukcji regulacji okien i drzwi.
• Kanapa albo szafa przed grzejnikiem. Zatrzymuje ciepłe powietrze przy grzejniku, więc głowica czuje wyższą temperaturę niż w pokoju i za wcześnie przymyka zawór.
• Kurz na żeberkach. Kaloryfery odkurza się przed sezonem, jak w naszym harmonogramie sprzątania.
• Wietrzenie przy odkręconej głowicy. Na czas wietrzenia (przy mrozie 3–5 minut) zakręć głowicę. Jak wietrzyć, żeby nie wychłodzić ścian, piszemy w zasadach zimowego wietrzenia.
• Termometr w złym miejscu. Na parapecie albo nad kaloryferem pokazuje zafałszowany wynik. Mierz na wysokości ok. 1–1,5 m, z dala od grzejnika i okna.
• Za mały grzejnik. Gdy nic z listy nie pasuje, grzejnik może mieć za małą moc do pomieszczenia – oceni to instalator.

Żadnego ogrzewanego pokoju nie wychładzaj poniżej ok. 16°C (to praktyczna zasada, a nie norma), bo na zimnych ścianach skrapla się para i pojawia się pleśń. Jak ją usunąć, żeby nie wróciła, wyjaśniamy w poradniku o naprawie pęknięć i pleśni na ścianie.

Rośliny na parapecie nad gorącym grzejnikiem szybko przesychają, więc stawiaj je co najmniej 50 cm od kaloryfera, jak radzimy w tekście o roślinach doniczkowych zimą.

Najczęstsze błędy

Odpowietrznik wykręcony do końca. Śrubka odpowietrznika wypada, a z otworu leje się gorąca woda. Odkręcaj najwyżej o pół obrotu.

Zakręcenie odpowietrznika, gdy jeszcze syczy. Resztka powietrza zostaje w grzejniku, a jego góra nadal jest zimna.

Odpowietrzanie przy włączonym kotle gazowym albo pompie ciepła. Pompa obiegowa rozprowadza pęcherzyki po instalacji i część powietrza zostaje w grzejnikach. Kocioł na węgiel lub drewno to wyjątek (krok 2).

Dolewanie wody w bloku na własną rękę. Ilości wody i ciśnienia w instalacji budynku pilnuje zarządca, więc powracające bulgotanie albo zimny pion zgłaszasz administracji.

Szukanie powietrza przy zapieczonym zaworze. Grzejnik cały zimny przy gorącej rurze zasilającej zwykle nie jest zapowietrzony, tylko ma zablokowany trzpień zaworu.

Głowica na „5”, żeby szybciej grzało. Cyfra ustawia temperaturę, przy której zawór się przymknie, więc pokój nie nagrzeje się szybciej, za to później się przegrzeje.

FAQ

Jak odpowietrzyć grzejnik bez kluczyka?

Jeśli odpowietrznik ma nacięcie, odkręcisz go o 1/4–1/2 obrotu płaskim śrubokrętem. Gdy ma kwadratową końcówkę, najczęściej ok. 5 mm, potrzebny jest kluczyk: kombinerki łatwo zaokrąglą jej krawędzie, a kluczyk kosztuje kilka złotych.

Czy odpowietrzać grzejnik przy włączonym ogrzewaniu?

Przy kotle gazowym albo pompie ciepła lepiej nie: wyłącz ogrzewanie i odczekaj 30–60 minut, żeby powietrze zebrało się u góry, a woda przestygła. Przy kotle na węgiel lub drewno nie wyłączaj pompy, dopóki w kotle się pali. W bloku pompy nie wyłączysz, więc odpowietrzasz przy pracującej instalacji albo tak, jak radzi administracja.

Ile powinno być barów w instalacji centralnego ogrzewania?

Przy własnym kotle w instalacji zamkniętej zwykle 1–1,5 bar na zimno i do ok. 2 bar w czasie pracy, a zawór bezpieczeństwa otwiera się przy 2,5–3 bar. Dokładne wartości dla swojej instalacji sprawdź w instrukcji kotła. W bloku ciśnienie ustawia zarządca budynku.

Dlaczego grzejnik jest zimny u góry, a ciepły na dole?

W górnej części grzejnika zebrało się powietrze, które jest lżejsze od wody i nie wpuszcza jej wyżej. Odkręć odpowietrznik o 1/4–1/2 obrotu i zakręć, gdy zamiast syczenia poleci równy strumień wody, zwykle po kilku do kilkudziesięciu sekundach.

Grzejnik po odpowietrzeniu dalej nie grzeje – co robić?

Dotknij rury zasilającej przy zaworze. Gorąca rura przy zimnym grzejniku to najczęściej zapieczony trzpień zaworu: zdejmij głowicę, porusz trzpień kilka razy i po 30–60 minutach sprawdź grzejnik. Zimne rury to sprawa kotła, pompy albo pionu, a zimny dół przy głowicy na maksimum oznacza osad albo za słaby przepływ, czyli pracę dla instalatora.

Jak często odpowietrzać grzejniki?

Raz na sezon, najlepiej na jego początku, i zawsze, gdy grzejnik bulgocze albo jest zimny u góry. Jeśli ten sam grzejnik także po ponownym odpowietrzeniu zapowietrza się co 1–2 doby, przyczyna leży w instalacji: w bloku zgłoś to administracji, przy własnym kotle wezwij serwis.

Podsumowanie

Grzejnik zimny u góry albo bulgoczący odpowietrzysz w kilka minut: głowica na maksimum, naczynie pod spód, 1/4–1/2 obrotu kluczykiem, a gdy poleci równy strumień wody – zakręcasz. W instalacji zamkniętej z własnym kotłem sprawdzasz potem, czy manometr na zimno pokazuje wartość z instrukcji (zwykle 1–1,5 bar), a następnego dnia powtarzasz odpowietrzanie. Gorąca rura przy zimnym grzejniku to zwykle zapieczony zawór, a zimny dół – osad albo za słaby przepływ.

Zobacz też

• Jaki kołek do jakiej ściany? Poradnik wiercenia, po którym półka nie spadnie
• Kapiący kran, zatkany odpływ, cieknąca spłuczka — napraw to sam w kwadrans
• Skrzypiące drzwi, przewiewające okno, chwiejący się regał — regulacja krok po kroku
• Rośliny doniczkowe zimą: jak często podlewać, ile stopni i jak daleko od grzejnika? Test palca na 2–3 cm, minimum 15°C i pół metra od kaloryfera