W skrócie: W domu jednorodzinnym stopień schodów może mieć najwyżej 19 cm wysokości, a bieg i spocznik co najmniej 80 cm szerokości – tak stanowi § 68 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Szerokość stopnia, czyli głębokość, na której stawiasz stopę, dobiera się wzorem 2h + s = 60–65 cm z § 69, więc przy stopniu 17,5 cm wypada ona 25–30 cm, najczęściej 28 cm. Balustrada w domu jednorodzinnym ma co najmniej 90 cm, a w budynku wielorodzinnym 110 cm. Liczbę stopni obliczysz, dzieląc wysokość kondygnacji przez docelową wysokość stopnia i zaokrąglając w górę: przy 280 cm to 16 stopni po 17,5 cm i bieg długi na 420 cm.
Poradnik redakcji Deko-Rady.pl jest dla osób, które budują dom albo zamawiają schody wewnętrzne do domu lub mieszkania dwupoziomowego i chcą sprawdzić projekt przed podpisaniem umowy ze stolarzem. Wymagania podajemy według rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w skrócie WT), a wygodę – według wzoru, którym posługują się projektanci.
Wymiary schodów według warunków technicznych – tabela
Warunki techniczne podają minimalną szerokość biegu i spocznika oraz maksymalną wysokość stopnia schodów stałych, osobno dla domów jednorodzinnych i budynków wielorodzinnych.
| Budynek | Szerokość biegu, min. | Szerokość spocznika, min. | Wysokość stopnia, maks. |
|---|---|---|---|
| Mieszkalny jednorodzinny, zagrodowy, rekreacji indywidualnej | 80 cm | 80 cm | 19 cm |
| Mieszkalny wielorodzinny | 120 cm | 150 cm | 17,5 cm |
Szerokość użytkowa biegu to wolna przestrzeń, której nie mogą zwężać urządzenia ani elementy budynku; poręcz nie może jej zmniejszyć poniżej wymaganego minimum. Bieg to ciąg stopni między dwiema płaszczyznami, a spocznik – płaska przestrzeń między biegami.
Schody strychowe, składane z otworu w suficie, nie są schodami stałymi i rządzą się instrukcją producenta, a nie tabelą powyżej.
Wzór 2h + s = 60–65 cm: jak dobrać wysokość i szerokość stopnia
Szerokość stopnia (s) i jego wysokość (h) dobiera się tak, żeby podwójna wysokość plus szerokość dawały 60–65 cm. Tak stanowi § 69 warunków technicznych, a sam wzór opisuje długość przeciętnego kroku: wejście o centymetr w górę męczy mniej więcej tak jak dwa centymetry kroku w poziomie. Zależność opisał już w XVII wieku francuski architekt François Blondel.
| Wysokość stopnia h (cm) | Szerokość stopnia s ze wzoru (cm) | Charakter schodów |
|---|---|---|
| 15 | 30–35 | łagodne, długi bieg |
| 16 | 28–33 | łagodne |
| 17 | 26–31 | wygodne |
| 17,5 | 25–30 | najczęstszy wybór, zwykle s = 28 cm |
| 18 | 24–29 | umiarkowanie strome |
| 19 | 22–27 | strome; maksimum w domu jednorodzinnym |
Najwygodniejsze są schody, w których 2h + s wynosi ok. 62–64 cm, czyli środek dopuszczalnego zakresu. Wszystkie stopnie w biegu muszą mieć tę samą wysokość: różnica nawet o 1–2 cm na jednym stopniu wytrąca z rytmu i jest częstą przyczyną potknięć.
Poradniki się nie zgadzają
| Kwestia | Wariant A | Wariant B | Skąd różnica i co wybrać |
|---|---|---|---|
| Wzór na wygodne schody | 2h + s = 60–65 cm | 2h + s = 63 cm | Warunki techniczne podają zakres, w którym schody są dopuszczalne. Środek zakresu, 62–64 cm, odpowiada przeciętnemu krokowi dorosłego i daje najwygodniejsze schody. |
| Wysokość balustrady w domu | 90 cm | 100–110 cm | Przepisy wymagają w domu jednorodzinnym co najmniej 90 cm. Przy wysokich domownikach i galerii nad salonem wiele osób wybiera 100–110 cm, jak w budynkach wielorodzinnych. |
| Schody kręcone | oszczędzają miejsce | są niewygodne | Schody kręcone zajmują mniej miejsca, ale szerokość stopnia zmienia się od środka do zewnętrznej krawędzi, a wniesienie mebli na piętro bywa niemożliwe. Jako główne schody w domu sprawdzają się gorzej niż schody proste lub zabiegowe; jako dojście na antresolę – dobrze. |
Ile stopni i jak długi bieg: obliczenie w 5 krokach
Liczbę stopni obliczasz z wysokości kondygnacji, a długość biegu – z liczby stopni i ich szerokości.
- Zmierz wysokość kondygnacji H od gotowej podłogi na dole do gotowej podłogi na górze, razem z warstwami podłogi, których jeszcze nie ma.
- Podziel H przez docelową wysokość stopnia, np. 17,5 cm, i zaokrąglij w górę. Wynik to liczba podniesień n.
- Policz rzeczywistą wysokość stopnia: h = H ÷ n.
- Policz szerokość stopnia: s = 63 − 2h, zaokrąglij do pełnego centymetra i sprawdź, czy 2h + s mieści się w 60–65 cm.
- Policz długość biegu w rzucie: L = (n − 1) × s, bo ostatnim „stopniem” jest podłoga piętra.
| Wysokość kondygnacji H = 280 cm | 16 stopni | 15 stopni |
|---|---|---|
| Wysokość stopnia h | 17,5 cm | 18,7 cm |
| Szerokość stopnia s | 28 cm | 26 cm |
| 2h + s | 63 cm | 63,3 cm |
| Długość biegu L | 15 × 28 = 420 cm | 14 × 26 = 364 cm |
Jeden stopień mniej skraca bieg o 56 cm, ale schody stają się wyraźnie bardziej strome. Gdy w rzucie brakuje miejsca na prosty bieg, rozwiązaniem są schody zabiegowe albo dwubiegowe ze spocznikiem.
Wysokość nad głową i otwór w stropie
Nad schodami zostawia się zwykle co najmniej 200 cm wolnej wysokości, mierzonej pionowo od krawędzi stopnia do sufitu lub spodu stropu. Przy mniejszej odległości wyższe osoby uderzają głową w krawędź otworu, zwłaszcza schodząc.
Długość otworu w stropie, licząc od górnej krawędzi schodów, obliczysz ze wzoru: a ≥ (200 + t) × s ÷ h, gdzie t to grubość stropu razem z warstwami podłogi. Przy stropie z podłogą grubym na 25 cm, stopniu 17,5 cm i szerokości stopnia 28 cm otwór musi mieć co najmniej (200 + 25) × 28 ÷ 17,5 = 360 cm długości.
Balustrada i poręcz: 90 cm w domu, 110 cm w bloku
Balustrada schodów w domu jednorodzinnym musi mieć co najmniej 90 cm wysokości, a w budynku wielorodzinnym – 110 cm, z prześwitami w wypełnieniu nie większymi niż 12 cm (§ 298 warunków technicznych). Wysokość mierzy się pionowo od krawędzi stopnia do górnej krawędzi poręczy.
W domu z małymi dziećmi przyjmij 12 cm prześwitu także w domu jednorodzinnym, bo przez szczelinę 12 cm nie przejdzie główka dziecka. Unikaj też poziomych poprzeczek w wypełnieniu balustrady, po których dziecko może się wspiąć jak po drabinie.
Poręcz przy ścianie montuje się zwykle ok. 85–100 cm nad krawędzią stopnia, z odstępem od ściany wystarczającym, żeby objąć ją dłonią. Schody oświetlaj tak, żeby krawędzie stopni rzucały cień i były dobrze widoczne; zasady oświetlenia przejść opisujemy w poradniku oświetlenie w domu.
Przykład: schody proste w domu z kondygnacją 280 cm
Dom jednorodzinny, wysokość od gotowej podłogi parteru do gotowej podłogi piętra 280 cm, strop z warstwami podłogi 25 cm, schody proste szerokie na 90 cm.
- Liczba stopni: 280 ÷ 17,5 = 16, więc 16 stopni po 17,5 cm; mieści się w maksimum 19 cm.
- Szerokość stopnia: 63 − 2 × 17,5 = 28 cm; 2h + s = 63 cm.
- Długość biegu: 15 × 28 = 420 cm w rzucie.
- Otwór w stropie: co najmniej (200 + 25) × 28 ÷ 17,5 = 360 cm długości.
- Szerokość biegu: 90 cm, czyli więcej niż wymagane 80 cm; łatwiej wnieść łóżko i szafę.
- Balustrada: przepisy wymagają 90 cm, rodzina z małym dzieckiem wybiera 100 cm i pionowe pręty co 10 cm.
Gdyby w rzucie było tylko 380 cm długości, zmieszczą się schody z 15 stopniami (364 cm), ale strome – albo schody zabiegowe z 16 stopniami.
Najczęstsze błędy przy projektowaniu schodów
Liczenie wysokości od wylewki. Po położeniu podłóg pierwszy lub ostatni stopień wychodzi wyższy albo niższy od pozostałych o grubość posadzki.
Stopnie o różnej wysokości. Nawet 1–2 cm różnicy na jednym stopniu wytrąca z rytmu kroku.
Za krótki otwór w stropie. Przy mniej niż ok. 200 cm nad stopniem wyższe osoby uderzają głową.
Schody o maksymalnej wysokości stopnia 19 cm i szerokości 22 cm na co dzień. Są zgodne z przepisami, ale strome i męczące.
Poziome poprzeczki w balustradzie przy małych dzieciach. Działają jak drabina.
Bieg szeroki na 80 cm bez sprawdzenia mebli. Minimum z przepisów nie gwarantuje, że wniesiesz na piętro materac 160 cm czy szafę.
FAQ
Jaka może być maksymalna wysokość stopnia w domu jednorodzinnym?
19 cm, zgodnie z § 68 warunków technicznych. W budynku wielorodzinnym maksimum to 17,5 cm. Wygodniejsze są stopnie 16–18 cm.
Jaka jest minimalna szerokość schodów w domu?
W domu jednorodzinnym bieg i spocznik muszą mieć co najmniej 80 cm szerokości użytkowej, a w budynku wielorodzinnym bieg 120 cm i spocznik 150 cm. Do wnoszenia mebli wygodniej jest 90–100 cm.
Jak obliczyć liczbę stopni schodów?
Podziel wysokość kondygnacji, od gotowej podłogi do gotowej podłogi, przez docelową wysokość stopnia i zaokrąglij w górę. Przy 280 cm i stopniu 17,5 cm wychodzi 16 stopni. Szerokość stopnia policz potem ze wzoru s = 63 − 2h.
Jak długi jest bieg schodów na wysokość 280 cm?
Przy 16 stopniach po 17,5 cm i szerokości stopnia 28 cm bieg ma w rzucie 15 × 28 = 420 cm. Przy 15 stopniach po ok. 18,7 cm i szerokości 26 cm – 364 cm, ale schody są bardziej strome.
Jaka wysokość balustrady na schodach?
W domu jednorodzinnym co najmniej 90 cm, w budynku wielorodzinnym 110 cm, z prześwitami w wypełnieniu nie większymi niż 12 cm. Wysokość mierzy się pionowo od krawędzi stopnia do górnej krawędzi poręczy.
Co oznacza wzór 2h + s?
To zasada doboru wymiarów stopnia: podwójna wysokość stopnia (h) plus jego szerokość (s) powinny dawać 60–65 cm. Wzór odpowiada długości przeciętnego kroku i wynika z § 69 warunków technicznych; najwygodniejsze schody mają 2h + s ok. 63 cm.
Podsumowanie
W domu jednorodzinnym stopień może mieć najwyżej 19 cm, a bieg i spocznik co najmniej 80 cm szerokości; w budynku wielorodzinnym odpowiednio 17,5 cm, 120 cm i 150 cm. Szerokość stopnia dobierasz wzorem 2h + s = 60–65 cm, najlepiej ok. 63 cm, a liczbę stopni – dzieląc wysokość kondygnacji przez docelową wysokość stopnia. Przy 280 cm wychodzi 16 stopni po 17,5 cm i bieg długi na 420 cm, a otwór w stropie musi mieć ok. 360 cm, żeby nad głową zostało 200 cm. Balustrada ma w domu co najmniej 90 cm, a przy małych dzieciach warto trzymać prześwity do 12 cm.